Van Lotte getikt

Op 17 april verscheen in dagblad Trouw een hagiografisch interview met Lotte de Beer over de door haar te Parijs geregisseerde Aïda. Van interviewer Peter de Lint mag zij helemaal leeglopen over de van haar bekende modieuze opvattingen en eigentijdse hupsafladder over opera, gefundenes fressen voor Mensen van Nu, die ook op operagebied vol zijn van diversiteit, betrokkenheid en zingeving, maar in kunsthistorisch opzicht alleen benul van de kleren van de keizer hebben.

Peter de Lint pent De Beers gênante woordenstroom slaafs (als een tot slaaf gemaakte) op, zonder ook maar één keer licht-kritisch met de ogen te knipperen. Daarom vijlen wij op deze plaats enkele passages een klein beetje bij.

You can have any review automatically translated. Click the Google Translate button (“Vertalen”), which can be found at the top right of the page. In the Contact Page, the button is in the right column. Select your language at the upper left.

Als preambule en geheugensteuntje: de opera Aïda werd voor het eerst uitgevoerd in 1871 en gaat over een oorlog tussen Egypte en Ethiopië, ca 1000 jaar voor Christus, en enkele dekselse amoureuze verwikkelingen die zich tijdens de oorlog, dus ook 1000 voor Christus afspelen. Houdt u dat gegeven even vast.

Bij Lotte de Beer komen naar haar zeggen aan de orde: Kolonialisme (gaat de opera niet over), racisme (gaat de opera al helemaal niet over), roofkunst (gaat de opera niet over), seksisme (was als zodanig nog niet uitgevonden, noch in 1000 v.Chr. noch in 1871).

Hier had Trouw-medewerker Peter de Lint natuurlijk meteen moeten ingrijpen. Het in stelling brengen van de Drentse uitdrukking “bist du nog waol heulmoal zuuver in de panne?” (denk jij nog wel helder?) had mevrouw De Beer op ludieke wijze in de richting van het juiste spoor kunnen brengen.

Het mocht niet zo zijn. De Lint zag geen bezwaar, De Lint vindt altijd alles prachtig, zelfs de miserabele FAUST [working title].

Volgens De Beer is Aïda dus “een koloniaal verhaal, een westerse kijk op oriëntalisme, gemaakt in tijden dat kunst uit Egypte werd geroofd om tentoongesteld te worden in Europese musea”.  Zoals gezegd, mevrouw De Beer dwaalt: het is een oorlog tussen twee zelfstandige staten, er komt geen kolonie aan te pas. De “westerse kijk op oriëntalisme” is een onzinnig begrip c.q. een taalkundige uitglijder, want “oriëntalisme” impliceert reeds de westerse kijk, en dat de opera geschreven zou zijn ten tijde van kunstroof uit Egypte, heeft niets met het onderwerp van de opera te maken. Dus, ad 1) mis! ad 2) mis! en ad 3) mis!

Van Lotte getikt
"Dus houd vast: kolonialisme, racisme en roofkunst!" ©E.Bauer Opera national de Paris.

Volgens De Beer is Aïda een problematische titel, een van de problematische titels (?) die ons cultureel gevormd hebben. “Ik beschouw het als een privilege om die culturele geschiedenis te mogen interpreteren.” De culturele geschiedenis interpreteren staat uiteraard iedereen vrij. Het is dan ook geen privilege, maar een recht. Net als Viruswaanzin recht heeft op haar interpretaties en schabouwelijke opvattingen. Echter, de culturele interpretatie van De Beer had onzes inzien stellig niet Verdi’s opera Aïda mogen bezoedelen. Is niets mee gewonnen, is alleen maar veel operaplezier en -oorspronkelijkheid mee verloren.

Van Lotte getikt
Among the Pharaohs. Soloman Howard (Il Re), Ksenia Dudnikova (Amneris), Jonas Kaufmann (Radames). ©Vincent Pontet

De Beer: “Ik had voor Aida graag een zwarte zangeres gehad, gewoon omdat die minder kansen krijgen.” Minder kansen krijgen van wie? En dan wie? Cijfers? Bewijzen? En: “(…) toen bleek dat er vier witte zangeressen voor de titelrol gecast waren, heb ik wel even geaarzeld.” Associaties met 9/11 dringen zich op, De Beer had even geaarzeld, een rilling ging door gans operaland.

Maar het wordt nog pijnlijker: “Ik kon voor mijn gevoel niet om het thema ‘ras’ in deze opera heen. (Dat thema is er niet. OG) Toen heb ik contact gezocht met de zwarte, Ethiopische kunstenares Virginia Chihota. (…) Pas nadat ik Chihota aan boord had, heb ik het contract in Parijs getekend.”  Deze redenering is bizar en schier onontwarbaar. Het is zoiets als de Ajax-speler die een contract bij Feijenoord tekende, maar pas nadat hij een Rotterdamse melkboer “aan boord” had.

Dan mijmert De Beer nog wat verder. Het Suezkanaal was “net als de Europese kunstvorm opera, ook een koloniaal instrument”. Wij noteren: opera en Suez-kanaal, koloniale instrumenten. Check! Over de romance in Aïda: “Dat humane verhaal moet je vertellen, maar het frame moet over het stuk zelf gaan, over de geschiedenis van deze opera. En bij mij speelt de opera dus in een soort Tropenmuseum, met poppenspelers (ocharme, niet weer !) en met zangers in negentiende-eeuwse kostuums.”

Lotte de Beer
Chihota Virginia, salonfähig "aan boord". Courtesy of Virginia Chihota.

Wij studeren nog op “het frame moet over het stuk zelf gaan” en “de opera speelt dus in een soort Tropenmuseum”. Hier lijkt mevrouw  te dwalen: een blik op het libretto leert dat de opera in de tijd van de farao’s speelt. En dus in Egypte.

Dan nog, als toegift, een hele mooie. Lees aandachtig: “Voor de beroemde triomfmars, waarin de overwinning van de Egyptenaren op de Ethiopiërs gevierd wordt, heeft Verdi volgens mij expres pompeuze, kitscherige muziek gemaakt.” (Onderstreping van OG.)

Zo, daar kunnen we even op kauwen. Verdi die expres kitscherige muziek maakt. De Beer heeft vast een hoop geleerd op het door haar niet afgemaakte Conservatorium van Maastricht, maar wat ondersteunend bewijs zou toch welkom zijn.

De mars “Gloria all ´ Egitto”, begin 2e akte, ook wel de Triomfmars genoemd, is de bekendste melodie uit Aïda. Zou Verdi de tweede acte echt kitscherig hebben willen openen? “Gloria all ´ Egitto” is een moment van Egyptische zelfverheerlijking. De titel wijst daar al stiekempjes op. Deze mars maakt een bedoeld overweldigende indruk en dat maakt sommige mensen wellicht ongemakkelijk.

Tijdgenoten maakten zich er niet druk om.  In 1872 prees de belangrijke muziekcriticus Filippo Filippi de Triomfmars in onomwonden bewoordingen: “Verdi heeft nooit iets grootser en mooiers gemaakt [mai nulla di più grandioso, di più bello].” Filippi had niet door dat het kitsch was.

Om de trompetpartij naar zijn wens te laten klinken had Verdi zich nogal wat moeite getroost. Verdi deed altijd zijn best om alles in zijn opera’s zo authentiek mogelijk te maken. Het herscheppen van de oud-Egyptische trompet voor de Triomfmars was geen sinecure. Er waren wat afbeeldingen van deze trompet te vinden in het Louvre, maar dat was het dan ook wel. Verdi gaf muziekinstrumentmaker Giuseppe Pelitti de opdracht deze beroemde trompetten na te laten maken. Het resultaat, zes ongebogen trompetten, was qua geluid echter niet om over naar huis te schrijven.
Over Verdi, bepaald geen grapjas à la Poulenc, is ons geen bron bekend die beweert dat hij bewust “kitscherige” muziek schreef. Het kan natuurlijk, maar dat is dan een geheimpje tussen Verdi en mevrouw De Beer.

Van Lotte getikt
Jonas Kaufmann (Radames), Dmitry Belosselskiy (Ramfis). ©Vincent Pontet

Ten slotte nog één bon mot van De Beer: “Opera is meer dan een stel zangers dat extreem mooi staat te zingen.” Het is niet waar?! Snap je dat nou, juffrouw Snip? Dat is er eentje uit het rijtje “opera is geen museum”, “opera is meer dan alleen maar mooie plaatjes” en “opera moet door de moderne mens met moderne middelen worden begrepen”, en dat in de duizenden verschillende mantra’s die Mensen van Nu als geïndoctrineerde makke schapen in woord en geschrift belijden.

Mevrouw De Beer kan zich onzes inziens beter bij haar schijtende paarden in Il barbiere di Siviglia houden.

Aïda, onder leiding van Michele Mariotti, met o.a. Jonas Kaufmann (huh?), Sondra Radvanovsky en Ludovic Tézier, te zien vanuit de Parijse Opéra, vanavond (donderdag  18-2) rechtstreeks online gestreamd via Arte Concert (19.30 uur), en op zondagmiddag herhaald op het televisiekanaal van Arte (14.05 uur).
Olivier Keegel


3.8 5 stemmen
Artikelbeoordeling
Olivier Keegel
Olivier Keegel

CHIEF EDITOR AND REVIEWER

Chief Editor since 2019. Does not need much more than Verdi, Bellini and Donizetti. Wishes to resuscitate Tito Schipa and Fritz Wunderlich. Certified unmasker of directors' humbug.

Abonneer
Laat het weten als er
guest
36 Reacties
Oudste
Nieuwste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
Corinne Romijn
Corinne Romijn
11 dagen geleden

Geweldig wederom. die kan ze in haar zak steken . Wat enne kotskaal zoals we dat dan in ut Limburgse landj zegge. Alweer heerlijk geschreven enne om persoonlijke redenen een 10 met een gniffel wat PdL betreft. Ik wacht nog steeds een column van hem af waarin ik tot de enkels wordt afgezaagd omdat ik een dirigent in een jurk niks vond. 😉

A. Minis
A. Minis
11 dagen geleden

Over de smaak van Peter de Lint heb ik me al vaak verwonderd. Maar dit gaat wel erg ver. Heer Keegel heeft het al met goede argumenten onderuit gehaald, hoeven we (pluralis modestiae) niets aan toe te voegen. Die schijtende paarden heb ik niet gezien, maar Hansl und Gretl vond ik best goed, op wat details na, en die overdreven heks was ook een misser. Maar de scene in het woud had een mooie, onheilspellende atmosfeer. De zaal zat vol kinderen, en die genoten ervan. Maar goed, daarover hebben we het vaker gehad. Wat Lotte de beer nu in haar… Lees verder »

G.A.C.H. Blenderman
G.A.C.H. Blenderman
11 dagen geleden

Fantastisch stuk weer en helemaal mee eens. Ik had via insiders al het e.e.a. vernomen maar de onderbouwing van de maffe opvattingen van mevrouw de Beer slaat echt alles. Nog even dit: in de gids staat zondag 13:05. Misschien begint het met een voorprogramma maar toch.

A. Minis
A. Minis
10 dagen geleden

Aida gaat over een conflict tussen een witte en een zwarte cultuur, en zodoende is Aida tot slavin gemaakt door de witten omdat ze zwart is. Dat raciale conflict is de frame (de context) van de handeling, en belangrijker dan het ”humane verhaal”. Afschuwelijk natuurlijk, maar wij witten moeten onze verantwoording nemen en de werkelijkheid achter het humane verhaal tonen. Zodoende kan men deze mooie opera ondanks die achtergrond van witte arrogantie toch nog vertonen. Dat zijn de uitgangspunten voor deze enscenering. Ik heb het artikel in Trouw gegoogeld, en dit is wat Heer Keegel ook al aangaf, maar het… Lees verder »

Ad Middendorp
Ad Middendorp
10 dagen geleden

Oh wat geniet ik weer! Niets is mooier dan het neersabelen van lulkoek. En het is in ruime mate voorhanden. Als die missie c.q. roeping een jas was, zit hij je als gegoten. Ga er vooral mee door. Je kan het!

Huub
Huub
10 dagen geleden

Opera gaat vooral over intermenselijke relaties waarover je bibliotheken vol kunt schrijven of je drukt ze uit in muziek , waardoor iedereen die er open voor staat precies kan voelen wat er de essentie is van de gevoelens tussen de protagonisten. Opera mag maar hoef je niet te begrijpen. De de bedoeling is nou net samen te mogen voelen wat ver achter het begrijpen ligt.

Huub
Huub
10 dagen geleden

Daarbij is het van belang voor een regisseur dat hij zich ervan bewust is dat er voor hem/haar al een regisseur was die de tekst duidelijk en geïnterpreteerd en de concretiseert heeft, te weten de Componist.

Willem
Willem
10 dagen geleden

Onze Lotte: is vermoedelijk als kind geplaagd, niet opgenomen in groepjes.
Daarbij vergelijk ik haar met onze Femke uit Amsterdam.
Echt GL drammers.
🎼🌷🌷🌷🌷🎼

Herman Molendijk
Herman Molendijk
10 dagen geleden

Geweldig artikel van onze vriend Olivier!
Peter de Lint moet zich diep schamen dat hij geen moment tegengas heeft gegeven aan het stompzinnige en betweterige geouwehoer van mevrouw De Beer.

Ad Middendorp
Ad Middendorp
9 dagen geleden
Antwoord aan  Herman Molendijk

Of moeten we mijnheer de Lint juist huldigen omdat hij met zijn quasi onnozele vraagstelling, mevrouw de Beer haar verhelderende uitspraken heeft weten te ontlokken, om ze daarna genadeloos wereldkundig te maken, waar die anders misschien verborgen hadden gebleven. Wie zal het zeggen? Uiteindelijk is het allemaal tot ons gekomen via de kwaliteitskrant en dat geeft te denken.

Kersten van den Berg
Kersten van den Berg
9 dagen geleden
Antwoord aan  Ad Middendorp

Peter van der Lint, in wiens recensies ik mij doorgaans goed kan vinden, neemt hier m.i. doelbewust het risico als boodschapper vermoord te worden door de gebakkenluchtdetectie aan de lezer over te laten. Ongetwijfeld zal zijn recensie van deze Aidaproductie, die momenteel via Arte Concert gestreamed wordt, niet op zich laten wachten.

Guillaume Maijeur
9 dagen geleden

Niemand schijnt zich te bekommeren over de verantwoordelijkheid van de operadirecteurs die dergelijke lulkoek in hun operahuis toelaten en er de regisseur rijk voor betalen met het geld van de belastingbetaler.
Ook over de verantwoordelijkheid van de zangers wordt geen woord gerept, terwijl zij zichzelf en hun kunst prostitueren voor de zinloze grillen van regisseurs. Wanneer komen zij eens in opstand?

A. Minis
A. Minis
9 dagen geleden
Antwoord aan  Guillaume Maijeur

Misschien ligt het zwaartepunt bij de directeurs. ”zichzelf prostitueren” is wel een erg hard hard oordeel over de zangers…wat voor mogelijkheden hebben zij om in opstand te komen? zijn ze wel onderling collegiaal genoeg om een vakbond van zangers op te richten? individueel hebben ze weinig tot geen macht. een soort ”stockholmsyndroom”, komt ook voor: aangezien ze zelf deel uitmaken van het proces is het moeilijker om tot een oordeel te komen. De regisseur kan overtuigend werken. Ik zag ooit een TV uitzending over een volslagen idiote enscenering van Carmen ( de regisseuse heette Dante). Jonas Kaufmann was het er… Lees verder »

Guillaume Maijeur
9 dagen geleden
Antwoord aan  A. Minis

Is het niet hoogtijd dat zangers even solidair de koppen bij elkaar steken? Via de sociale media slagen volslagen idioten erin om bijeenkomsten te organiseren voor de meest absurde doelen.
Waarom zouden zangers het dan niet kunnen voor iets dat hun misschien nauw aan het hart ligt. Mij maak je niet wijs dat Sondra Radvanovsky en Ludovic Tézier opgetogen waren met hun uitbeelding in deze Aida, waarbij de aandacht voor hun zang steeds afgeleid werd door een stuntelig poppenspel.
Het initiatief ontbreekt… een eerste stap…

A. Minis
A. Minis
9 dagen geleden
Antwoord aan  Guillaume Maijeur

Ludovic Tezier probeert u dat wel wijs te maken. Ik weet helaas niet meer waar ik dat las. Sondra Radnanovsky en Jonas Kaufmann hielden zich op de vlakte. Ik zeg niet dat zangers in het algemeen blij zijn met hun regisseur. Maar sommigen gaan met hem (haar) meedenken, dat komt voor. Tenzij ze in hun interviews voor de lieve vrede liegen, het geen ik niet geloof. Ik hoorde dit vroeger ook wel van mijn broer, die violist was in het opera-orkest van Luik. IMisschien doen ze die eerste stap nog wel (al vrees ik dat hun niets anders rest dan… Lees verder »

Kersten van den Berg
Kersten van den Berg
8 dagen geleden
Antwoord aan  A. Minis

De regisseursterreur heerst al veel te lang om afgedaan te worden als modeverschijnsel. Maar belangrijker is: waar is deze wijdverbreide samenzwering – behalve dan voor het rapier van Olivier – nou goed voor??

A. Minis
A. Minis
8 dagen geleden
Antwoord aan  Kersten van den Berg

Aan alle modieuze fratsen komt vroeg of laat een eind. Al heeft het hier en daar wel een mooie voorstelling opgeleverd, meestal is het ”gebakken lucht” zoals iemand hier opmerkte.Het eind ervan komt wellicht na de coronacrisis, als het geld opraakt. Overigens vertoont het al langer sleetse plekken: het wordt steeds lastiger iets nieuws te vinden, ze vallen in herhalingen.
Wat bedoelt u met een samenzwering?

Kersten van den Berg
Kersten van den Berg
6 dagen geleden
Antwoord aan  A. Minis

Samenzwering, hogere machten, dergelijke termen komen in je machteloosheid in deze tijd van complotdenken al gauw boven als het over regiewantoestanden gaat. Want aan hoevelen zou die zg. regietrash nou eigenlijk besteed zijn? Voor de goede orde: op zich heb ik totaal niets tegen actualiserende regieconcepten. Wel alles tegen componistenverkrachters en publiekverachters, sfeer- en emotierovers.

A. Minis
A. Minis
6 dagen geleden
Antwoord aan  Kersten van den Berg

I k ben ook iets minder streng dan Heer Keegel. Er is een zekere mate van artistieke vrijheid, maar dat is glad ijs. Als het concept de handeling zodanig aantast dat die niet meer herkenbaar is, is er een grens overschreden. Dat gebeurt helaas vaak, en zeker in deze Aida (zie het commentaar van Pieter K. de Haan).

A. Minis
A. Minis
8 dagen geleden
Antwoord aan  Kersten van den Berg

‘sorry, gebakken lucht was uw opmerking. Het juiste woord!

Kersten van den Berg
Kersten van den Berg
6 dagen geleden
Antwoord aan  A. Minis

Het woord is ontleend aan de officiele Googlebenaming: Operagazet – Operarecensies & Gebakkenluchtdetectie.

A. Minis
A. Minis
8 dagen geleden
Antwoord aan  Guillaume Maijeur

Er is wel een verschil; die idioten met hun absurde doelen lopen geen gevaar.

Pieter K. de Haan
Pieter K. de Haan
6 dagen geleden
Antwoord aan  Guillaume Maijeur

Geachte heer Maijeur, een jaar of 5 à 6 geleden heeft de Oostenrijkse zangeres Elisabeth Kulman – niet de eerste de beste – actie gevoerd met de slogan “art but fair” voor verbetering van de contracten (geen reis- en verblijfskosten, geen honorering van repetities en alleen betaling voor daadwerkelijk gezongen voorstellingen), die operazangers door intendanten kregen voorgeschoteld. Dat heeft ertoe geleid, dat zij geen enkel contract meer kreeg aangeboden en in 2015 heeft besloten om zich te beperken tot concertoptredens. Kortom: het vereist grote moed om tegen het opera-establishment in opstand te komen. Slechts de absolute topzangers kunnen het zich… Lees verder »

Guillaume Maijeur
5 dagen geleden
Antwoord aan  Pieter K. de Haan

Dat bewijst dat er een grotere solidariteit bestaat bij de operadirecteurs dan bij de zangers. En dat is toch wel bijzonder pijnlijk en het zou de zangers van hun kwetsbaarheid bewust moeten maken. Er bestaan vakbonden voor zangers!

A. Minis
A. Minis
5 dagen geleden
Antwoord aan  Guillaume Maijeur

Er bestaat dus een vakbond voor zangers.
Maar de directeurs gaan over het geld. Ze hebben hun macht niet door solidariteit.
Wel is het zo dat de gebakken lucht mede in stand wordt gehouden door de journalisten met hun juichende recensies. Niemand wil doorgaan voor dom, en niemand wil de gevestigde macht tegen zich in het harnas jagen. (behalve heer Keegel natuurlijk).
Ik vrees dat de zangers zich wel van hun kwetsbaarheid bewust zijn, maar ik weet dat natuurlijk niet.

Pieter K. de Haan
Pieter K. de Haan
4 dagen geleden
Antwoord aan  A. Minis

Mevrouw Minis, ik denk dat ook u de spijker op de kop slaat!

Pieter K. de Haan
Pieter K. de Haan
4 dagen geleden
Antwoord aan  Guillaume Maijeur

Vakbonden zouden belangrijk kunnen zijn voor zangers met vaste verbintenissen met operahuizen, maar zijn m.i. niet geschikt voor hen, die van theater naar theater de wereld over trekken.

Ad Middendorp
Ad Middendorp
8 dagen geleden

In mijn rol als tot reactant gemaakte, zit ik mij te verkneuteren, hoe een halve gare de gemoederen zo in beweging kan brengen. Voor geen wijs betoog was er zoveel aandacht geweest. In de commercie wisten ze het allang, een irritante commercial beklijft beter.

A. Minis
A. Minis
8 dagen geleden
Antwoord aan  Ad Middendorp

Maar in de commercie wordt bij die irritante reclame wel vaak een goed product gelever

A. Minis
A. Minis
8 dagen geleden
Antwoord aan  Ad Middendorp

geleverd bedoel ik

Ad Middendorp
Ad Middendorp
8 dagen geleden
Antwoord aan  A. Minis

Mevrouw, ik geloof niet dat ik u eerder mocht ontmoeten, maar ik vind u nu al aardig.

Pieter K. de Haan
Pieter K. de Haan
8 dagen geleden

Ik heb mijn reactie welbewust bewaard. Ik wilde eerst de TV-uitzending van deze productie gehoord en gezien hebben. Welnu muzikaal vond ik het van grote klasse. Als ik het geluid uitgezet zou hebben zou ik echter geen flauw idee gehad hebben waarnaar ik zat te kijken. “Karikatuur” is nog te veel eer. Daarin kan men immers nog iets herkennen. Dat was hier volstrekt onmogelijk.

A. Minis
A. Minis
6 dagen geleden
Antwoord aan  Pieter K. de Haan

Kort en krachtig de spijker op zijn kop.