Der Freischütz ( «Вольный стрелок» )

Der Freischütz (1820) is een romantische opera in drie akten van Carl Maria von Weber. Voltooid in 1820. Het libretto voor deze opera werd geschreven door Johann Friedrich Kind. Eerste uitvoering in het Schauspielhaus, Berlijn, op 18 juni 1821.

Der Freischütz (Kirill Serebrennikov)

Libretto en regie: Kirill Serebrennikov,  Arseniy Fariatiev
Muziek: Der Freischütz van Carl Maria von Weber
Muzikale leiding:  Patrick Hahn
Fürst Ottokar + Kilian:  Michael Wilmering
Kuno:  James Platt
Agathe:  Johanni van Oostrum
Ännchen:  Ying Fang
Kaspar + Ein Eremit:  Günther Groissböck
Max:  Benjamin Bruns
Samiel:  Patrick Hahn
The Red One:  Odin Lund Biron
Brautjungfern: Caroline Cartens, Lisette Bolle, Dana Ilia, Tomoko Makuuchi
Koor van De Nationale Opera
Koninklijk Concertgebouworkest
Nationaal Jeugd Jazz Orkest
Regie:  Kirill Serebrennikov
Muziek: 3,5*
Regie: 2*
You can have any review automatically translated. Just click on the Translate button,
which you can find in the Google bar above this article.

Geachte mevrouw De Lint,

Wij moeten eens ernstig praten. U brengt Der Freischütz op de planken. Hier enige citaten uit uw programmaboekje: “Uitgevers plunderden de opera”, “Verschillende bewerkingen bagatelliseerden het werk”, “Von Weber overleed in de overtuiging dat hij de opera beter niet had kunnen schrijven”, “De ridiculisering van het werk nam toe”, “Der Freischütz kreeg verschillende identiteiten aangemeten.” Wij voelen bij het lezen de pijn van de componist over de verkrachting van zijn levenswerk, niet beschermd door het recht om voorwaarden te stellen voor het exploiteren van zijn werk. Vervolgens doet u precies dát, en schrijft de disclaimer: “Wie denkt dat hij naar een viering van de Duitse nationaliteit en het idyllische leven in feeërieke bossen denkt te gaan kijken, komt bij Serebrennikovs enscenering bedrogen uit. Wie openstaat voor een spannend staaltje vernieuwend operatheater, inclusief de prachtige muziek van Weber, kan diens (wiens? red.) handjes dichtknijpen met een productie als deze.” Let wel, inclusief de prachtige muziek van Weber! We knijpen onze handjes toe! Dat er nog een wereld bestaat tussen verstoft en verknipt is irrelevant: nee, wie deze regie niet waardeert, is een fantasieloze, gezapige operaconsument zonder smaak, een loser!

Uw regisseur heeft gekozen voor een setting in het operatheater, waar men Der Freischütz repeteert, samenleeft, aanpapt en roddelt in de kleedkamers. De gesproken dialogen zijn voor de gelegenheid helemaal herschreven, in het Engels. Het concept is, dat er parallellen zijn tussen de jagerswereld en de operawereld: de obsessie met het treffen van de jagersprooi dan wel de hoge C, en alle bijbehorende rituelen en bijgeloof. Een leuk onderwerp, maar als metafoor wat geforceerd, vinden wij. Als intermezzi worden verder enkele nummers uit Tom Waits’ Black Rider uitgevoerd (Nationaal Jeugd Jazz Orkest).

Der Freischütz
©Bart Grietens / De Nationale Opera

Een ‘gekke Amerikaan’ in helrood kostuum komt op. Hij vraagt naar Jesus Christ Superstar, oh nee, dat is Webber, en dit is Weber met zijn Free-Shoots (hahaha, lachband). Met de iPhone in de hand doet deze Red One gedurende de ouverture, als vlogger, het hele verhaal voor ons uit de doeken, live vanaf het podium, dat lijkt op een filmstudio. Videobeelden worden geprojecteerd links en rechts van het podium (Social Media!). Dit podium is uitdrukkelijk niet die andere wereld, zoals beschreven en gecomponeerd in partituur en libretto, maar een toneel waarop gespeeld wordt dat men speelt dat men speelt dat men…. De zangers, solisten en koorleden, worden allen uitgelicht met hun eigenaardigheden, dwangneuroses, bijgeloof, hang-ups, afgunst, streberigheid, venijn en zoetsappigheid. Genoeg grollen, soms lachwekkend, soms flauw, met veel eigentijds vermaak voor een goeddeels grijs publiek (aan wie de ludieke Insta-pagina van Hottest Baritones waarschijnlijk voorbijgaat). Er wordt gespiegeld en bemoeid tussen de collega’s, en er worden vakgebieden overschreden. De componist wordt bespot: niet alleen wordt zijn werk uitgehold en weer opgevuld met het idee van de regisseur; zijn portret wordt beklad met lipstick, en wordt in een dansje voor het gezicht van de acteur gehouden. Arme man.

De gesproken dialogen zitten vol schuttingtaal, de fuckings vliegen ons om de oren, geen probleem, maar na een tijdje gaat het vervelen. Solisten rennen, springen, staan in handstand. Tijdens de intermezzo’s uit The Black Rider ontpopt de vlogger zich tot een getalenteerde zanger, danser en mimespeler. Het lichtdesign daarbij kan men spectaculair noemen.

Der Freischütz
©Bart Grietens / De Nationale Opera
Jenufa
Der Freischütz
©Bart Grietens / De Nationale Opera

Maar, en dat is wat ik u verwijt, door dit voortdurende switchen tussen Der Freischütz enerzijds en het zangersleven en Black Rider anderzijds, zakt de gehele opbouw van muzikale spanning als een pudding in elkaar. En dat is misdadig. Het voelt als neurotisch zappen tussen afleveringen van Stranger Things en Big Brother (maar dan heel avant-gardistisch en sophisticated, natuurlijk). Het herhaaldelijk frustreren van de grandioze spanningsboog van dit vroeg-romantische werk, is een coïtus interruptus frequentius; na de zoveelste onderbreking denk je: laat maar verder. De actie op het toneel ondersteunt de muzikale dramatiek ook niet, die valt stil. Het koor in de Wolfskloof jaagt je evenwel de rillingen over het lijf: en bloc opeengepakt op het achtertoneel lijken zij op HET KOOR IN DE LIFT!! Een angstaanjagend fenomeen, een broedplaats voor hartelijke hatelijkheid.

Johanni van Oostrum  is een puur lyrische Agathe, die ons honing schenkt uit een palet van pianissimo tot mezzopiano, smaakvol, wolkenzacht en verzorgd. Ying Fang   belichaamt een opgeruimde, beweeglijke en onbezwaarde Ännchen. Een ronde lyrico-leggero, zoetgevooisd, helder en muzikaal. James Platt als Kuno heeft een prachtig timbre, moeiteloos en ruimtelijk als een donderslag in de bergen. Michael Wilmering als Kylian en Ottokar moet heel veel show en acrobatiek ten beste geven, doet dat vol vuur, maar de stemklank boet daardoor wat in. Günther Groissböck als Kaspar/ Ein Eremiet is een mooie, temperamentvolle bas, wiens zingen en acteren naadloos vergroeid zijn.
Benjamin Bruns, onze Max, heeft een prettige lyrisch-dramatische tenor met trompet-achtig schetterende hoogte. Messa di voce kon iets beter…

En de bruidsmeisjes klonken mooi en natuurlijk.

Het operakoor staat garant voor een fenomenale klank. Grappig vonden wij de opkomst van de heren voor het jagerskoor, die hun dwangmatige handelingen vóór het zingen de vrije loop lieten.

Het jazzorkest kan praten met instrumenten. De humor en souplesse die de leden uitstralen zijn aangenaam.

Hahn inspireert niet

Patrick Hahn krijgt hier een Stradivarius onder de orkesten in handen. En dan is hij niet in staat het pure goud eruit te halen wat erin zit. De klankkwaliteit van het orkest, de accuratesse, die staan op een heel hoog niveau. Maar als je als dirigent niet inspireert krijg je de magie niet en blijf je tweedimensionaal. Je mist diepte. Het klonk soms alsof de musici aan hun lot waren overgelaten. Kwam dat omdat Hahn ook de rol van Samiel op zich nam?

Der Freischütz
©Bart Grietens / De Nationale Opera

Toen het applaus inviel op de maat van het jazzorkest hadden wij de indruk dat het schip gekaapt was door de inclusiviteitslobby. Echter, bij het betreden van het podium door de regisseur, knalden twee mannenstemmen een hartgrondig BOEEEEEEEEEEEH door de ether! Daar zaten Waldorf en Statler (Muppetshow) vanuit de loge hun ongenoegen te spuwen. Daar was enige moed voor nodig.

Doe ons een plezier: Splits de zaken. Schrijf een nieuw muziektheaterstuk over bijgeloof, hebbelijkheden en pikorde in het vak. En noem het niet Der Freischütz. Voer dat uit met verve, met alle aanwezige potentieel hier ten tonele gebracht, video, licht, jazz, variété, mime, acrobatiek. En laat Der Freischütz ongestoord zijn muzikale lijn doorlopen. We zullen hier geen stelling nemen of u al dan niet jagers ten tonele dient te brengen, dat is immers niet de crux. We zijn altijd in voor creativiteit. Zolang partituur en libretto in hun waarde worden gelaten.

Met vriendelijke groet,

ESTHER CHAYES
namens Opera Gazet

4.3 10 stemmen
Artikelbeoordeling
Esther Chayes

Reviewer

Esther Chayes received her soloist diploma at the Utrecht Conservatory. Specialization in the opera profession followed in New York, Milan and Turin. She sang with the choir of the Teatro Regio Torino and made her debut in the leading role in La Molinara by Paisiello. After performing several smaller to medium roles, Chayes turned to teaching.

Abonneer
Laat het weten als er
guest
19 Reacties
Oudste
Nieuwste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
A. Minis
A. Minis
5 maanden geleden

”Regie niet van toepassing’ Prachtig! Wat een shitterende recensie! En u Vangt Spohie de Lint op haar eigen woorden. ” Duitse nationaliteit en het idyllische leven in feeerieke bossen”’wat een onzin Daarover gaat ”Der Freischutz” natuurlijk niet. De parallel tussen het operabedrijf en deze opera is, zoals u zegt geforceerd. En aan deze valse parallel wordt alles opgehangen. “‘bruggetjes die kloppen”. De ellende die hieruit voortkomt heeft u schitterend beschreven. Ik heb de voorstelling niet gezien, eigenlijk is mijn principe ” eerst zelf maar eens zien’. maar deze keer geloof ik u op uw woord. De uitgangangspunten van de regisseur… Lees verder »

Truus Blenderman
Truus Blenderman
5 maanden geleden

Dat is een recensie naar mijn hart. Heel jammer dat dit gedoe alsmaar doorgaat. Nu maar hopen dat Mevrouw de Lint dit onder ogen krijgt maar of dat verandering teweeg zal brengen….ik betwijfel het.

Ben Siebers
Ben Siebers
5 maanden geleden

Dit is het einde van “onze” Nationale Opera als operahuis. Ik heb er de afgelopen jaren al veel matige voorstellingen meegemaakt met tot nu toe de verschrikkelijke Händel und Gretel (van de bewierookte Lotte de Beer) als dieptepunt. Maar die wordt nu van de negatieve eerste plaats geduwd. Sinds mevrouw De Lint aan het bewind is lijkt de vrije val helemaal ingezet. Geachte mevrouw: als je obv het libretto Der Freischütz niet speelbaar vind dan zet je hem toch niet op het programma. Maar je gaat hem niet laten verkrachten. En gelukkig kunnen wij deze fraaie opera dan in Duitsland… Lees verder »

Ben Siebers
Ben Siebers
5 maanden geleden
Antwoord aan  Ben Siebers

Uiteraard bedoel ik “Hänsel und Gretel” en “vindt”.
Heb overigens in de hoop dat er een Freischütz op het programma stond wel een kaart aangeschaft. Deze intussen op de ruilservice voor 2/3 prijs te koop gezet maar dat wordt niets want er zijn nog heel veel vrije plaatsen bij de diverse uitvoeringen.

Olivier Keegel
Beheerder
5 maanden geleden
Antwoord aan  Ben Siebers

Meneer Siebers, er zijn duizenden operaliefhebbers die er net zo over denken als u (en ik). Bij hen is er altijd een druppel die de emmer doet overlopen, en dan “trekt” men de clownsvertoningen niet meer, en men laat DNO links liggen. DNO (o.a.) weet de abjecte ontwikkelingen binnen te smokkelen in een kunstmatige tegenstelling “modern vs. traditioneel”, terwijl het gewoon een tegenstelling tussen librettogetrouw en niet-librettogetrouw is. Het gevolg is dat, zoals gezegd, steeds meer echte operaliefhebbers en -kenners afhaken, en er een “nieuw publiek” wordt aangetrokken dat van toeten noch blazen weet en vaak nog nooit een opera… Lees verder »

W. van Essenbeek
W. van Essenbeek
5 maanden geleden
Antwoord aan  Olivier Keegel

Tegen beter weten in ben ik gisteravond geweest. Hoe het was? In één woord verschrikkelijk. Hier werd een prachtige opera vermoord. Aan de argumenten die hier en op andere plekken zijn aangevoerd kan ik niet zoveel toevoegen. Voor de goede orde: ik ben niet “traditioneel ingesteld”. Ik kan veel hebben, en vaak vind ik het OK, of zelfs prachtig. Een coke snuivende Nerone en een jazzklavecinist in Agrippina, Giulio Cesare als Indiana Jones, of zelfs de Tannhäuser roadmovie in Bayreuth, allemaal OK wat mij betreft. Maar dit? En Von Weber combineren met Waits? Gaan we dit soort dingen ook beleven… Lees verder »

Olivier Keegel
Beheerder
5 maanden geleden
Antwoord aan  W. van Essenbeek

“De 9e van Sjostakovitsj (toch al een beetje circusmuziek als je het mij vraagt) vermengen met Manfred Mann (Ha, ha, said the clown), Smokey Robinson (The tears of a clown), Dave Davies (Death of a clown) en Sondheim (Send in the clowns), met Pipo of Bassie op de bok? En afficheren we dat dan als de 9e symfonie van Sjostakovitsj?” METEEN COPYRIGHT OP AANVRAGEN! U HEBT GOUD IN HANDEN. Wat uw laatste alinea betreft: ik heb al vaker betoogd dat het DNO-publiek systematisch vervangen wordt (zal het woord “omvolkt” maar niet gebruiken). Er komt “nieuw (“jong”!) publiek” dat van toeten… Lees verder »

A. Minis
A. Minis
5 maanden geleden
Antwoord aan  W. van Essenbeek

Helemaal mee eens. Ik ben ook niet ”traditioneel” ingesteld, net zoals u, en heer Keegel en ik hebben vaak gezellig gesteggeld op Place de lÓpera.
Maar er zijn grenzen.
Esther Chayes zegt het zo mooi: ”We zijn in voor creativiteit (hetgeen blijkt uit haar recensie van Tosca)..zolang partituur en libretto in hun waarde worden gelaten”.

Peter Groenewold
5 maanden geleden

Helemaal mee eens. Prachtige recensie. U gaat in op de details, op alles wat niet klopt bij deze inscenering.

Esther Chayes
Esther Chayes
5 maanden geleden

Noot van de recensent: het is nooit mijn bedoeling om een advies af te geven. Mijn verwijt is wat de muzikale spanning aangedaan werd. Ik erken dat zowel traditionele als moderne of tijdloze ensceneringen saai of mooi kunnen zijn (subjectief). Ik zag heel veel potentieel in het lichtontwerp, de ideeën voor videotoepassingen, de mime en zang en in Black Rider. Ook kun je een wereld aanboren uit het theaterwereld je. Alleen haalde dit huwelijk naar mijn mening niet het beste uit de partners.

Kersten van den Berg
Kersten van den Berg
5 maanden geleden

Der Freischütz is een draak, dus de draak er maar mee gestoken, is me gisteren tijdens de matinee ingepeperd. Opgehangen aan / gevloerd door ongeinhumbug. Emotie, spanning, sfeer: nul bijgevolg. Arias en ensembles, hoe goed ook gezongen, waren vals klinkende losse flodders en kwamen geen seconde ook maar een millimeter van de grond. In de bak een fremdkörper In mijn achterhoofd de diverse juichende kritieken. Hallucinant. In de pauze onmiddellijk, mijn vrouw meesleurend, naar huis gevlucht. Weggepest, lid van het eerste uur van de Vereniging Vrienden van de Nederlandse / Nationale Opera. Voor de goede orde: ben allerminst tegenvernieuwing`, maar… Lees verder »

Olivier Keegel
Beheerder
5 maanden geleden
Antwoord aan  Kersten van den Berg

Inderdaad, die “juichende recensies”, opvallend dat ze nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn. Ze draaien allemaal om het begrip “verfrissend” en ontwijken de essentiële vraag of deze voorstelling wel de naam “Der Freischütz” mag dragen. Velen vinden van niet: etikettenzwendel! Waar de juichende recensenten zich nog wel in onderscheiden is dat de een het boegeroep na afloop wel vermeldt en de ander niet.

A. Minis
A. Minis
5 maanden geleden
Antwoord aan  Kersten van den Berg

Ik neem aan dat uw vrouw er ook niets aan vond? (grapje). Stoere taal, en zeer terecht, Het zal DNO helaas een rotzorg zijn.

Kersten van den Berg
Kersten van den Berg
5 maanden geleden
Antwoord aan  A. Minis

U deed er goed aan niet te gaan. Zondagochtend, in de auto op weg naar het station, zei ik plotseling tegen mn vrouw: anders gaan we gewoon weg. (Dit als een soort bezwering, zoals paraplu meenemen bij mooi weer.) Zou jammer zijn van de kaartjes en de reis, was haar reactie. Ik: je moet het toch zelf gezien hebben om het te kunnen beoordelen. Het bleek nog veel erger te zijn dan ik uit de berichten van Operagazet en de Theaterkrant had opgemaakt. Tot de pauze liet ik niets merken, mijn vrouw evenmin. We hebben dezelfde smaak maar itt haar… Lees verder »

A. Minis
A. Minis
5 maanden geleden
Antwoord aan  Kersten van den Berg

Je moet het zelf zien voor je kunt oordelen…nou, u heeft het geweten! het is natuurlijk waar, maar soms telt een gewaarschuwd mens voor twee. Opgekropte ontzetting…en dat hoewel u toch al heel wat concepten achter de kiezen heeft. Het moet dus wel erger dan erg zijn geweest, nog erger dan die afgrijselijke Rigoletto. Naar de opera gaan is niet zonder gevaar voor de gezondheid, zeker als het zo belangrijk is als voor u.
En nu suddert het nog na…een glaasje ijskoude wodka wil nog wel eens helpen. Sterkte!

Kersten van den Berg
Kersten van den Berg
3 maanden geleden
Antwoord aan  Kersten van den Berg

Ik voel de behoefte alsnog een omissie van mij goed te maken. Ik noemde in bovenstaande reactie Operagazet en de Theaterkrant. Daarmee heb ik de site SEBKijk.nl tekort gedaan. De jeugdige Sebastiaan Khouw schreef hier een uitstekende recensie en hanteerde consequent de termen Serebrennikovs Der Freischütz en Der Freischützadaptatie.

Olivier Keegel
Beheerder
3 maanden geleden
Antwoord aan  Kersten van den Berg

S. Kouw wijdt geen woord aan zangers, stemmen, orkest. Dat is een conditio sine qua non voor operarecensies. Ik kan dus met de beste wil van de wereld niet enthousiast zijn over deze bijdrage van collega S. Khouw.

Kersten van den Berg
Kersten van den Berg
3 maanden geleden
Antwoord aan  Olivier Keegel

Jawel, ook voor mij gaat het àllereerst om de zangers en ik ben het dan ook geheel eens met met de kritische noten die u gisteren op SEBKijk.nl heb geplaatst. Het feit dat S. Khouw i.t.t. de perspaladijnen de vinger op de etikettering legde had mijn beoordelingsvermogen danig vertroebeld. Te mijner verontschuldiging hiervoor: ik was toen nog lang niet bekomen van de werkelijk schokkende ervaring van de mishandelde Freischütz die mij voor het eerst van mijn leven ertoe had gebracht de zaal voortijdig te verlaten.

Willem
Willem
4 maanden geleden

Heerlijk om te lezen, even bij “opera weetjes” het verhaal (libretto) opgezocht. Inderdaad een andere voorstelling van de opera.
In mijn voorbereiding, altijd even naar opera weetjes.