Tannhäuser, romantische opera van Richard Wagner. Première in het Königliches Hoftheater (nu Semperoper) te Dresden op 19 oktober 1845. Openingsvoorstelling Bayreuther Festspiele op 25 juli 2019.

Tannhäuser: Stephen Gould
Wolfram von Eschenbach: Markus Eiche
Elisabeth: Lise Davidsen
Venus: Elena Zhidkova
Landgraf Hermann: Stephen Milling

Chor und Orchester der Bayreuther Festspiele
Dirigent: Valery Gergiev
Regie: Tobias Kratzer

Muziek:
Regie :
In een revue-theater:

Een Tannhäuser-parodie in Bayreuth zagen wij jaren geleden al, maar de voorstelling vond toen plaats in het Markgräfliches Opernhaus. Het was op 12 augustus 1980 om precies te zijn, de vrije dag tussen Siegfried en Götterdämmerung, de laatste Ring-cyclus met de stempel van Patrice Chereau, de man die het startschot gaf voor de scenische decadentie in Bayreuth.

Anno 2019, bijna vier decennia later, is een regelrechte Tannhäuser-parodie te beleven in het Festspielhaus zelf, met muziek van de grote Richard himself in plaats van de derderangs muziek van Carl Binder.

Tannhäuser
Tannhäuser (Stephen Gould) & Venus (Elena Zidkova).(Foto © apa/Festspiele Bayreuth/E. Nawrath)

There’s no Business like Show Business

Het eerste beeld dat wij te zien krijgen zijn een als clown uitgedoste Tannhäuser en een sexy Venus aan het stuur van een oude rammelige Citroen camionette. Op het dashboard staat demonstratief een hand met gestrekte middenvinger, de ostentatieve middle finger van de Familie Wagner aan alle sufferds die tot € 400,- neergeteld hebben om in het Festspielhaus een zitje te bemachtigen voor iets dat je amper een week later in HD op Youtube in optimale omstandigheden gratis thuis kunt beleven.

Tannhäuser is niet onze favoriete Wagner-opera. De naïeve preutsheid van de minnezangers heeft ons altijd wat dwarsgezeten en een pelgrimstocht ondernemen naar Rome om vergiffenis te krijgen van de paus omdat je even vreemd gegaan bent, grenst gewoonweg aan waanzin.

Eerlijk gezegd beviel het ons wel dat het overzedig libretto waarvoor Wagner zo’n mooie muziek schreef, eens flink op de korrel genomen wordt. Wij weten en beamen dat een opera niet naar onze normen mag verminkt worden, maar dat wij ons naar de tijd van het werk zelf moeten verplaatsen. De vraag is hier echter: mag Wagner eens gewoon als entertainment opgevat worden, in plaats van het strenge keurslijf waar Cosima Wagner de werken wilde in vrijwaren?

Wij hebben alleszins plezier beleefd aan de strijd tussen Venus en de “seut” Elisabeth, maar zoals vaker bij moderne ensceneringen, werd de grens van het aanvaardbare – en vooral van de goede smaak – al vlug overschreden. Sinds het weergaloos succes van Peter Dinklage als Tyrion Lannister in de serie Game of Thrones, zien wij geregeld “halve mannen” doelloos in opera’s rondwandelen. Wij zullen het maar een modetrend noemen… Een travestiet mocht natuurlijk ook niet ontbreken. Alles wat niet heteroseksueel is, wordt in onze moderne maatschappij naar een quasi goddelijke status verheven. Dus: een drag queen erbij, bovendien zwart (ook een must – meteen twee vliegen in een slag).
De parodie waar wij ons hadden kunnen mee verzoenen, werd al vlug een vulgaire show, een musicalachtige revue. Details over de plotwendingen gaan wij hier niet verklappen, het zou unfair zijn het hier zo belangrijke verrassingselement aan onze lezers te ontnemen.

Tannhäuser
Elisabeth: Lise Davidsen (Foto © apa/Festspiele Bayreuth/E. Nawrath)

Vocaal wisselvallig

Maar wat erger is: de voorstelling is vocaal zwak, onaanvaardbaar ondermaats voor Bayreuth. Lise Davidsen heeft als Elisabeth last om de juiste toonhoogte te houden. De stem is wel helder en ook de topnoten staan er feilloos, maar het legato is onaangenaam onstabiel. Aan goede Wagnertenors is altijd een chronisch gebrek geweest. Het is nu niet anders en Stephen Gould, die nochtans als Tristan en Siegfried door het leven gaat, is een Tannhäuser die onze oren met zijn geforceerde, metallieke hoogte fel op de proef stelt. Hij moet zijn hoge noten eruit persen, en aangezien het hier om een platvloerse, quasi slapstick revue gaat, zullen wij hem maar vergelijken met een compressor en mogen wij ons ook de vraag stellen of hij bij al dat perswerk geen scheten laat.
Markus Eiche is een lichte bariton die zich de rol van Wolfram eigen gemaakt heeft. Hij verprutst nooit iets, maar is wel wat kleurloos.

Positief is de Venus van Elena Zhidkova. Zij steelt moeiteloos de show, is bijna de ganse voorstelling op de bühne en is ook vocaal bijzonder genietbaar. Stephen Milling is een vaste waarde voor elke Wagner-opera waarin hij optreedt, maar de rol is niet omvangrijk genoeg om de voorstelling te redden.

Koor en orkest zijn de steunpilaren van de Bayreuther Festspiele die het festival nog op een internationaal niveau houden. Mochten die elementen in de toekomst verzwakken, zoals nu de regie en de solisten, dan blijft er van Wagner’s droom niets meer over.

HIER te beleven op Youtube, met opmerkelijke commentaren. Wie de show niet apprecieert wordt meteen uitgescholden voor Nazi.

 

Guillaume Maijeur

(Gepubliceerd op 8 augustus 2019)


“Wilkommen, bienvenue, welcome”

1
Reageer op dit artikel

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
1 Comment authors
Bas de Kwant Recent comment authors
  Subscribe  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Bas de Kwant
Gast
Bas de Kwant

> Koor en orkest zijn de steunpilaren van de Bayreuther Festspiele die het festival nog op een internationaal niveau houden. Mochten die elementen in de toekomst verzwakken, zoals nu de regie en de solisten, dan blijft er van Wagner’s droom niets meer over.

Wat erg om dit te lezen! Dat doet me oprecht pijn.