Simon Boccanegra is een opera met proloog en drie akten van Giuseppe Verdi op een Italiaans libretto van Francesco Maria Piave, gebaseerd op het toneelstuk Simón Bocanegra (1843) van Antonio García Gutiérrez, wiens toneelstuk El trovador de basis vormde voor Verdi’s opera Il trovatore uit 1853. Bijgewoonde voorstelling: Salzburger Festspiele, 18 augustus 2019.

Luca Salsi: Simon Boccanegra
Marina Rebeka: Amelia Grimaldi
René Pape: Jacopo Fiesco
Charles Castronovo: Gabriele Adorno
André Heyboer: Paolo Albiani
Antonio Di Matteo: Pietro
Long Long: Hauptmann

Musikalische Leitung: Valery Gergiev
Regie: Andreas Kriegenburg
Konzertvereinigung Wiener Staatsopernchor
Wiener Philharmoniker

Muziek:
Regie:

Hoe draai ik een opera vakkundig de nek om?

Een incompetente componist, genaamd Giuseppe Verdi, plaatste een van zijn opera’s in het Genua van de 14e eeuw. Welk een onnozel idee.  Onmiddellijk ingrijpen! Immers, opera kan alleen begrepen worden als deze uit zijn oorspronkelijke context wordt gerukt en “gemoderniseerd” wordt voor een  publiek met een veronderstelde intellectuele uitdaging.

Dus gaat regisseur Andreas Kriegenburg aan het slagerswerk. Eindelijk eens iets moderns! Grijze en blauwe outfits voor de hoofdrolspelers (nog nooit eerder gezien!), smartphones voor iedereen (nog nooit eerder gezien!), een steriel podium met witte muren en een wit gordijn (nog nooit eerder gezien!), hoofdrolspelers die als zombies door de weidse ruimte lopen, dansen of sluipen (nog nooit eerder gezien!). Inderdaad, eindelijk eens iets moderns! Zo krampachtig, saai, effectloos en tegenstrijdig als in Salzburg hebben wij het maar zelden meegemaakt.

Simon Boccanegra
Simon Boccanegra 2019: Antonio Di Matteo (Pietro), André Heyboer (Paolo Albiani), Ensemble © SF/Ruth Walz

Van de eerste grijze outfits en mobiele telefoons mochten wij al in de jaren 90 genieten, in La Traviata (van dezelfde incompetente Giuseppe Verdi) in Linz. Maar in die tijd was het tenminste wél “modern”. In Salzburg daarentegen wordt Doge Simon Boccanegra, het titelpersonage van de opera, gefotografeerd met smartphones en gebombardeerd met op de muur geprojecteerde “tweets” (ongelofelijk storend), maar de sabel uit de 14e eeuw kon de regisseur toch niet missen. Ook de ongelukkige Paolo wordt niet geëxecuteerd via de sociale media, maar moet helemaal alleen over het podium lopen met een middeleeuws touw om zijn nek voordat hij aan zijn benen wordt weggesleept.

Niemand weet waarschijnlijk waarom Amelia’s hofdames met hun ultramoderne tablets er allemaal moeten uitzien als grijze kantoormuizen uit de jaren veertig van de vorige eeuw. Maar wat er ook gebeurt, het belangrijkste is: laat het toch in vredesnaam “modern” zijn.

Dat deze Simon Boccanegra niet geheel ten prooi valt aan geeuwende verveling en saaiheid is vooral te danken aan de zangers. Ze doen iets opmerkelijks in die zin dat ze steeds weer kunnen schitteren in deze aangrijpende muziek en toch iets van de knisperende spanning kunnen overbrengen die deze opera kenmerkt. Ondanks alles. En dat is een indrukwekkende prestatie.

Wat een prachtige avond had dit kunnen zijn als deze zangers onder een kundige regie hun kunsten hadden mogen vertonen.

Zangers redden nog wat gered kan worden

Luca Salsi was een indrukwekkende Doge Simon Boccanegra, met krachtige stem, hoewel wij in sommige scènes de voorkeur hadden gegeven aan een meer lyrische en rondere intonatie. Soms klonk Salsi te krachtig en hoekig om een elegante Doge te zijn. In het vader-dochter duet liet Salsi horen dat hij wel degelijk over een fijn geciseleerde toon beschikt.

René Pape maakte zijn debuut als Fiesco op 15 augustus van dit jaar. Ook deze operagigant leed onder de schabouwelijke regie. Meestal moest de arme Pape ergens aan de zijlijn blijven staan. Zijn pak “veroudert” van grijs tijdens de proloog tot een zwarte trenchcoat aan het einde van de opera. Stimmlich was hij, met zijn ronde, rijke bas en ingehouden nuances in de emotionele momenten, indrukwekkend.  Af en toe stak de Wagneriaan in Pape de kop op, maar storend was dat niet. René Pape groeide ook in deze nieuwe rol snel uit tot zijn gebruikelijke topniveau.

Amelia Grimaldi – Marina Rebeka – was ongetwijfeld de ster van de avond. Rebeka heeft een geweldige stem, waarmee ze het met gemak kan “opnemen tegen“ koor, orkest en ensemble. Haar zilverachtig glanzende langzame noten zijn van een betoverende schoonheid van klank en zuiverheid.

De rol van haar minnaar werd vertolkt door Charles Castronovo. Hoewel hij ons in eerdere uitvoeringen (bijvoorbeeld als Alfredo in La Traviata of als Postbode in Il Postino) niet helemaal kon overtuigen, kon hij in deze rol zijn licht bronzen timbre goed tot zijn recht laten komen.

De Paolo van André Heyboer bleef wat kleurloos, hetgeen voor een groot deel ook aan de regie te wijten was. Antonio de Matteo, die de kleinere rol van Pietro zong, liet met zijn korte optreden een betere indruk achter.

In tegenstelling tot de beroerde regie was het muzikale gedeelte een knap staaltje van pyrotechnisch vernuft. De Wiener Philharmoniker werden door Valery Gergiev in een pittig tempo door de partituur geleid. Volumineuze passages werden bekwaam afgewisseld met rustiger en kleurrijker momenten: voor de zangers niet altijd even makkelijk, maar opwindend en dynamisch voor de toehoorders.

Simon Boccanegra
Simon Boccanegra 2019: Marina Rebeka (Amelia Grimaldi), Charles Castronovo (Gabriele Adorno) © SF/Ruth Walz

Er waren wat incidentele disharmonische misverstanden tussen orkest en solisten, wellicht te wijten aan de gewijzigde tekst (!) van het libretto. Omissies en krankjorume vertalingen in de boventitels riepen wederom ons misnoegen op.

Maar misschien behoren tekstverminkingen ook tot het grensverleggende en urgente muziektheater voor Mensen van Nu.

Gabi Eder (gepubliceerd op 19 augustus)
Telmora Novakov (verkorte vertaling)

Gabi Eder
Gabi Eder

Reviewer

Musical education: flute, singing in a chorus (under the baton of composer Johann Krebs). Started out as a newspaper and radio journalist. Favourite composers are Verdi and Wagner.

4
Reageer op dit artikel

avatar
4 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
3 Comment authors
Olivier KeegelLienekeHans van Verseveld Recent comment authors
  Subscribe  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Hans van Verseveld
Gast
Hans van Verseveld

…..en nu maar hopen, dat ze dit wanproduct niet naar Amsterdam halen.

Lieneke
Gast
Lieneke

Ik zou zeggen, laat ze maar komen. Graag zelfs.

Olivier Keegel
Beheerder

Andreas Kriegenburg fan? 🙂

trackback

[…] with Latvian soprano Marina Rebeka, who is currently singing Amelia in Verdi’s Simon Boccanegra (see review) at Salzburg Festival. And she had a lot to […]