IL MATRIMONIO SEGRETO, een opera in twee actes van Domenico Cimarosa. Libretto van Giovanni Bertati, naar het toneelstuk The clandestine marriage van George Colman  en David Garrick. Voor het eerst uitgevoerd op 7 februari 1792,  in het Kaiserliches und Königliches Hoftheater te Wenen. Bijgewoonde voorstelling: 26 juni, Het Muziektheater, een productie van De Nationale Opera Studio, De Nederlandse Reisopera en Opera Zuid.

Carolina: Julietta Aleksanyan
Elisetta: Verity Wingate
Fidalma: Polly Leech
Paolino: Lucas van Lierop
Il conte Robinson: Martin Mkhize
Geronimo: Cody Quattlebaum

Dirigent: Gianluca Capuano
Orkest: Orkest van de Achttiende Eeuw
Regie: Monique Wagemakers

Muzikaal:
Scenisch:

De von Webers

Iedereen houdt van geld, en wel het meest zij die “er niet om geven”. Niet om geld geven past bij swami’s. SP’ers en andersoortige gekkies én bij degenen die niet over het slijk der aarde beschikken hebben en er ook nooit over zullen beschikken. Tot de laatste groep behoort de heer J. Christus, die zich weliswaar verdienstelijk maakte door water in wijn te veranderen (recept graag!), maar in blinde, jaloerse woede ontstak als Jan Met De Pet “an honest buck” trachtte te verdienen. Mattheüs XXI 12-13 beschrijft hoe Jezus de tempel inging en “allen, die verkochten en kochten” d’ruit schopte. Zonder, voor zover bekend, de andere wang toe te keren. De timmermanszoon uit Nazareth, een typische, agressieve anti-kapitalist die een spaak stak tussen het zacht en aangenaam zoemende wiel van vraag en aanbod.

Ook Leopold Mozart was een groot voorstander van het welbegrepen eigenbelang, de sleutel tot een betere wereld, zoals wij allen weten. Voor Leopold werd de filosofische stap van eigenbelang naar die betere wereld enigszins gefrustreerd door een van de meest naargeestige families uit 18e-eeuw Europa: de von Webers. Wat een onaangename mensen! Wolfgang Amadeus Mozart trad in het huwelijk met Constanze von Weber, hoewel Amadee in feite op een zuster van Constanze viel. Deze Constanze was afstotelijk lelijk en heeft in die hoedanigheid nadrukkelijk bijgedragen aan Mozarts relatief vroege dood. Verder was zij in het bezit van een schabouwelijke louche oom, de apotheker Carl Maria von Weber, de uitvinder van barbituraten die onder de merknamen  Euryanthe en Oberon frequent over de toonbank gingen, en aldus een afdoende middel waren voor de vele stakkers die aan slapeloosheid leden. Er was nog geen tv! Slapeloosheid was volksvijand nummer 1.

De Billy van IKEA

Terug naar het huwelijk van Mozart en Constanze. De heer des huizes kon componeren wat hij wilde -een KV466 hier, een KV361 daar-, toch waren er huishoudelijke klusjes, die ook voor rekening van de maestro kwamen. Zo gebeurde het dat de familie Mozart tot de aanschaf van een boekenkast diende over te gaan. “Doe maar gewoon een Billy”, gaf Constanze te kennen. Maar Wolfie had andere plannen. Hij richtte zijn schreden richting Ikea, noteerde, met in de linkerhand een duimstok en in de rechterhand een opschrijfboekje, stiekem alles wat er over kasten te weten valt (die methode was hem bij Haydn ook goed bevallen), wendde zich tot zijn reguliere  houtleverancier, en liet alles op maat gemaakt thuisbezorgen.

Die zaterdag sloeg Wolfie zijn wekelijks partijtje kegelen over, en zette hij zich aan de vervaardiging van zijn zelfgemaakte boekenkast. Binnen een mum van tijd stond het meubelstuk bij de Mozartjes te pronken; slechts één vleugelmoertje moest nog aangedraaid worden. Maar dat ene vermaledijde vleugelmoertje verhinderde eigenhandig het ontstaan van De Perfecte Kast.  Mozart, een mens als u en ik, draaide aan het moertje, en draaide, en draaide … En kwam tot de verbijsterende  conclusie die talloos veel miljoenen hebben moeten trekken die wel eens een Ikea-meubel in elkaar trachtten te knutselen: na een aanvankelijk, uit naïef optimisme voortkomend  “wat draait deze makkelijk” komt al snel de ontstellende ontdekking: hij draait dol! Alle Himmelmillionendonnerwetter, heiliges Kanonenrohr!

Wat een pronkstuk in Mozarts huiskamer had moeten worden, werd een wreed object dat hem dagelijks tergend toeschreeuwde: IK BEN EEN KAST WAAR IETS AAN MANKEERT, IK BEN NIET VOLMAAKT

Mozart doopte deze kast de “Cimarosa’.

Geen Mozart, geen Rossini

Domenico Cimarosa (1749 – 1801) is de enige componist die ooit ter dood werd veroordeeld, helaas niet vanwege zijn stomvervelende muziek, maar vanwege het

aanhangen van politieke aberraties die rond 1790 en vogue waren. Cimarosa schreef meer dan 80 opera’s. Die worden niet uitgevoerd. Op die ene na, Il Matrimonio Segreto, een   smakeloos muziekgeval waarin de componist de ene keer de Mozart-vleugelmoer doldraait, en de andere keer de Rossini-vleugelmoer naar de verdommenis helpt. Tegenwoordig hebben wij de nieuwe verworvenheid die “pocket opera” heet.

Onegin, Bohème wordt in een half uurtje de nek omgedraaid vanwege de vrij korte, vooral regionaal optredende spanningsboog tussen Big Mac en Playstation. En dan IS er een keer een opera die bij uitstek geschikt is om in pocket-versie uit te voeren (wij adviseren 7 à 10 minuten), zitten we bijna drie uur lang te luisteren  naar een musicologisch barbituraat dat zelfs Dolf Jansen nog het zwijgen zou kunnen opleggen. Tip voor Mensen van Nu: noem Il Matrimonio Segreto een “te weinig opgevoerd pareltje”.

De ouverture is gepikt van Mozarts “Zauberflöte”, de rest van “Le Nozze di Figaro”; waarschijnlijk in het schemerdonker ontvreemd want van de brille van Mozart van Mozart bleef niet veel over dan een eindeloos doorzeurende notenbrij. Wij prefereren Waldos de los Rios (kijk hier! onbetaalbaar!).

De Nationale Opera, Ned.Reisopera, Opera Zuid – Il Matrimonio segreto – Nederland, Amsterdam, 29-02-2016 (pianognerale)

Lachen, man !

Verhaaltje even doen? Carolina en Paolino zijn twee maanden geleden in het geheim getrouwd, en het wordt tijd om Carolina’s vader, Geronimo, hun onbeduidende  geheimpje te verklappen. Paolino heeft Een Plan. Hij heeft het als Geronimo’s bediende voor elkaar gekregen om  Carolina’s oudere zus Elisetta met graaf Robinson te laten  trouwen. Hij hoopt dat Geronimo met dat huwelijk zo verrukt zal zijn, dat hij in de algehele feestvreugde het geheime huwelijk van Paolino en Carolina met de mantel der liefde zal bedekken en Paolino in de familie zal worden verwelkomd. Schwamm d’r über!  [SPOILER ALERT!] Echter, bij Robinson vatten geheel andere ideeën post. Welke, dat gaan wij u niet verklappen, maar pijn in de buik van het lachen gegarandeerd! Voor meer informatie zie Lanting, John en Lach, Theater van de – .

Saaie muziek, sublieme uitvoering

De keerzijde van de medaille blinkt deze keer uitbundig, want orkest en zangers wisten met louter muzikale middelen deze niets-aan-de-hand muziek in lang niet slecht klinkende brokken op te dienen. En laten we eerlijk zijn, wij genoten echt wel van aria’s als “Perdonate, signor mio” (luister hier), pittig gezongen door Julietta Aleksanyan, “Pria che spunti in ciel l’aurora” (luister hier), vertolkt door uitzonderlijk komisch talent Lucas van Lierop en “Senza, senza cerimonie”  (luister hier) door de fraai zingende Cody Quattlebaum, die de ijdele Robinson nog wel iets nadrukkelijker had mogen neerzetten. Het waren hoogtepuntjes die de kleine drie uur tierelantijnmuziek dragelijk maakten. Wat werd er fantastisch gezongen door de jonge solisten van De Nationale Opera Studio. Wij doen hier ons uiterste best de clichématige kwalificatie “fris” buiten beeld te houden. “Fris” als in “frisse, jonge stemmen”. Alle scherts ter zijde: Duitsland kan binnenkort weer enkele operakanjers inlijven.

Safe haven Monique Wagemakers

Bij regisseur Monique Wagemakers voelen wij mij altijd redelijk op ons gemak. Haar regies zijn steeds gevrijwaard van de saliromanische neuroses die het werk van vele van haar collega’s kenmerken. Als wij het goed begrepen hebben, situeert Wagemakers de opera, gezien de kledingrekken en paspoppen, in een modehuis of kledingatelier, en dit leverde ontegenzeggelijke vermakelijke en spitsvondige beelden op.

In oktober 2018 werd Il Matrimonio Segreto in Luik uitgevoerd. Regisseur Stefano Mazzonis di Pralafera, een eenzame held in de verziekte Europese operawereld, “plaatste” de 18e-eeuwse opera in een 18e-eeuwse omgeving en met 18e-eeuwse kostuums. Wij zien daar een zekere logica in.

Dat het orkest van de achttiende eeuw er alles aan deed om de muzak van Cimarosa nieuw leven in te blazen, droeg eveneens nadrukkelijk bij aan de dragelijkheid van de avond. Het orkest musiceerde onder leiding van dirigent  Gianluca Capuano   voortreffelijk. We zijn niet anders gewend.

Vilein

Opmerkelijk, ten slotte, was de ondertitel die DNO aan deze hernomen opera uit 2016 meegaf: “Een komische en sprankelende opera.” In 2016 luidde de ondertitel nog “Een vileine en ondeugende opera.” Maar sinds DNO een onwelgevallige recensent de deur wees vanwege zijn “vileine” recensies, leek het opportuun om het woord “vilein” uit de DNO-vocabulaire te schrappen.

 

 

Rein Banni


Olivier Keegel
Olivier Keegel

Chief editor and reviewer

Bellini, Donizetti. Tito Schipa, Fritz Wunderlich, Ileana Cotrubas. Stefano Mazzonis di Pralafera, Laurence Dale. Certified unmasker of directors’ humbug.

Reageer op dit artikel

avatar
  Subscribe  
Abonneren op