Onze Opera Gazet recensent Mordechai Aranowicz bezocht een opmerkelijke  Così fan tutte in Zürich. Regisseur Kirill Serebrennikov heeft net 20 maanden huisarrest achter de rug, officieel wegens verduistering, maar werd vrijgelaten. Zeer onlangs, op 1 november j.l., heropende het Hof in Moskou de zaak.

You can have any review automatically translated. Click the Google Translate button (“Vertalen”), which can be found at the top right of the page. In the Contact Page, the button is in the right column. Select your language at the upper left.

Così fan tutte, dramma giocoso in twee actes van Wolfgang Amadeus Mozart. Libretto van Lorenzo da Ponte.

Fiordiligi: Ruzan Mantashyan
Dorabella: Anna Goryachova
Guglielmo: Konstantin Shushakov
Ferrando: Alexey Neklyudov
Despina: Rebeca Olvera
Don Alfonso; Michael Nagy > Todd Boyce
Sempronio: Francesco Guglielmino
Tizio: Mentor Bajrami

Dirigent: Ottavio Dantone
Philharmonia Zürich
Chor der Oper Zürich

Regie: Kirill Serebrennikov
Umsetzung Inszenierung: Evgeny Kulagin

 

Muziek:
Regie:

Vorig jaar kreeg de Opera Zürich veel media-aandacht: de Russische regisseur Kirill Serebrennikov regisseerde Così fan tutte van Wolfgang Amadeus Mozart. Omdat de regisseur, waarschijnlijk om politieke redenen, in Rusland gearresteerd was, kon hij dit jaar niet in Zwitserland aanwezig zijn voor de repetities van deze productie. Zijn assistent Evgeny Kulagin bereidde de productie voor conform de wensen van Serebrennikov. Nu we het resultaat bij de herneming een jaar later hebben gezien, kunnen wij alleen maar concluderen: wat kwalificeert deze regisseur in godsnaam om opera te regisseren? Op het opgesplitste, betonnen podium kan men tijdens de 3,5 uur lang durende avond alle clichés zien waarmee het Regietheater het publiek decennialang heeft opgezadeld: dubbelgangers, overacting, naakt, video’s, mobiele telefoons, moderne maatpakken, en ingrepen in de muziek van de componist.

Foto: Monika Rittershaus

Alles is zo voorspelbaar, dat men een saaie opera-avond alleen nog wat dragelijker kan maken met het spelletje “raden wat er hierna gebeurt”. Vaak raadt je goed, en dat is dan nog het meest interessante deel van die opera-avond – eigenlijk wil je gewoon wegdommelen. Hoe ongelofelijk saai, dat pseudo-up-to-date feminisme waarmee de regisseur zijn publiek tracht op te stuwen in de vaart der volkeren. Projecties met teksten als “my pussy, my rules” of soldaten die oorlogsmisdaden plegen. Ze doen de vraag rijzen of de regisseur echt zo gedateerd en naïef is om te denken dat hij op zo’n platte en vulgaire manier de maatschappij zou kunnen veranderen. De regisseur die zijn publiek bij de hand neemt, zucht…..  En door de boventitels te herschrijven (Italiaans is een van de vier talen van Zwitserland en de meerderheid van het publiek zal het begrijpen) zijn de prachtige punch lines van Lorenzo da Ponte’s libretto, die verwijzen naar gebeurtenissen van zijn tijd, compleet verloren gegaan.

Om het originele libretto te waarderen moet je bijvoorbeeld weten wie Dr. Mesmer in het 18e-eeuwse Wenen was. Nee, hij was geen IS-terrorist, zoals Serebrennikov ons wil doen geloven. Triest “hoogtepunt” van de avond: het eerste deel van de Don Giovanni Ouverture vervangt een deel van de muziek  die gecomponeerd was voor het eind van de opera, bij de terugkeer van Ferrando en Guglielmo.

Slapstick comedy

Saaie slapstick in plaats van een echte komedie, dan is er natuurlijk niemand meer geïnteresseerd in de muziek. En áls men zich op de muziek probeerde te concentreren, hoorde men een niet zo’n beste muzikale productie. De sopraan Ruzan Mantushyan vertolkte de rol van Fiordiligi; ze had schrille pieken in haar stem en een onzuivere intonatie. Het is echter niet helemaal eerlijk om te oordelen over haar zang als er in de lastige aria “Per pietà, ben mio” een andere zangeres ligt te kreunen op het bovenste gedeelte van het podium, waar zich een seksscène afspeelt. De mezzo Anna Guryakova vertolkt haar zus Dorabella; ze heeft een vol en stevig stemgeluid, maar vanwege het feit dat ze een groot deel van de avond in haar ondergoed of bijna naakt op het podium moest verschijnen, was ze logischerwijs niet in staat om haar energie te richten op het vormen van een muzikaal karakter. Dat gold ook voor de wat dunne stem van Rebeca Olvera als Despina; haar aria  “Una donna a quindici anni” verloor alle effect toen de afschuwelijke video’s de aandacht volledig van de muziek afleidden. De soldaten Ferrando en Guglielmo moeten volgens de partituur van Mozart door een tenor en een bariton worden ingevuld. Met Alexey Neklyodov en Konstantin Sjoesjakov hadden we twee zangers die qua klankkleur sterk op elkaar lijken;  vrijuit, prima gezongen stemmen, dat wel, met uitstekende hoge noten en een onberispelijke intonatie.

Foto: Monika Rittershaus

Vreemde tempi

Twee uur voor aanvang liet de Don Alfonso van dienst, Michael Nagy, weten dat hij moest afzeggen omdat hij zich plotseling niet goed voelde.  Hij werd vervangen door de jonge Todd Boyce, die vlak voor het begin van de voorstelling vanuit Bern in Zürich arriveerde. Hij zong zijn partij vanuit de coulissen, terwijl stage manager Ulrich Senn de cynische filosoof Alfonso op het podium acteerde. Hoezeer men het inspringen van Boyce ook kan waarderen, het was wellicht zijn nervositeit  die hem nauwelijks verstaanbaar maakte in de zaal.

Dirigent Ottavio Dantone koos voor deze Così voor vreemde tempi met het verhoogd geplaatste orkest: een Adagio of Andante klonk levendiger dan een Allegro en andersom. Er was geen plaats voor de verfijnde Mozart-sfeer, bijvoorbeeld aan het begin van de Finale van Act I.

En wat “leerden” wij nu op deze beroerde avond? Iedereen wil altijd alleen maar seks, vrouwen moeten zich verdedigen tegen boosaardige mannen en:  oorlog is geen pretje! Zulke voorstellingen dienen het begrip van het werk van de componist in de verste verte niet en zijn de dood van de opera.

 

Mordechai Aranowicz
(vertaling: Telmora Novakov)
(gepubliceerd op 4 november 2019)


Mordechai Aranowicz
Mordechai Aranowicz

Reviewer

Mordecai Aranowicz went to the opera from the age of 10 and has a keen eye and ear for the developments of the last few decades. Favourite genre: Italian Opera. Favourite operas: Aida, Don Carlo and La Forza del destino.

1
Reageer op dit artikel

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
1 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
1 Comment authors
Ad Middendorp Recent comment authors
  Subscribe  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Ad Middendorp
Gast
Ad Middendorp

Bedankt voor je gedegen verslag.
Ja, ik denk ook dat het je vocale prestaties niet ten goede komt, als je in je hansopje voor het voetlicht moet verschijnen.
De kaartverkoop misschien, want bloot verkoopt.