Binnen de hupsafladderloze operaregisseurs neemt hij een speciale plaats in: Peter Stein, geboren in Berlijn in 1937, is waarschijnlijk het beste voorbeeld van de regisseur die het regietheater met succes getrotseerd heeft. Stein heeft zijn mening nooit onder stoelen of banken gestoken: “Ondertussen kan zo ongeveer iederaan maar wat aanklungelen in het theater, maar in de rest van de wereld lacht men zich een kriek om het Duitse regie-theater”, verklaarde hij in een interview met de Tagesspiegel.

You can have any review automatically translated. Click the Google Translate button (“Vertalen”), which can be found at the top right of the page. In the Contact Page, the button is in the right column. Select your language at the upper left.

 

Toch werd de jeugdige Peter Stein, die naam maakte aan het toneel, beschouwd als de belangrijkste vertegenwoordiger van de regisseursgeneratie van 68, naast Peter Zadek. Zijn eerste productie tijdens de Kammerspiele in München, Edward Bond’s Saved (“Gerettet”) werd in 1967 van harte toegejuicht door het progressieve tijdschrift “Theater Heute”, maar na een geldinzameling “voor Vietnam” werd Stein door intendant August Everding ontslagen. Sinds de jaren zeventig heeft Stein een duidelijk stempel gedrukt op de Berlijnse theaterscene; zijn regiestijl is altijd beïnvloed geweest door de ideeën van de generatie van 1968 en de huidige Schaubühne aan de Leniner Platz is grotendeels het resultaat van zijn theaterwerk.

Peter Stein
Don Carlo, Salzburg 2013, Regie Peter Stein. © Monika Rittershaus

Salzburger Festspiele

In deze tijd begon ook de samenwerking met acteurs als Edith Clever, Udo Samel of Bruno Ganz. Van 1991 tot 1997 was Stein actief in de sectie Toneel van de Salzburger Festspiele, waarbij hij zich in eerste instantie richtte op  de toneelstukken van Shakespeare. Pas toen hij in 1996 in Salzburg Wozzeck en een jaar later Mozes en Aron regisseerde, begon hij zich op de opera te richten. Verrassend genoeg was er juist in deze periode een ommekeer in de regisseursesthetiek van Stein te zien. Zijn Simon Boccanegra, voor het eerst opgevoerd tijdens de de Salzburger Osterfestspiele in 2000 en tot op de dag van vandaag nog steeds succesvol in het repertoire van de Wiener Staatsoper, werd een doorslaand succes bij het publiek, dat gefêteerd werd met historische kostuums en eenvoudige, doelmatige decors. Steins Parsifal in 2001, met Claudio Abbado, ook in Salzburg, leidde echter tot slechte recensies. De regie werd “oubollig” bevonden. Sindsdien heeft Peter Stein steeds de paden van de zgn. “traditionele” operaregie bewandeld.

Macbeth. Salzburg 2011. Peter Stein, Riccardo Muti.
Nicolas Mansfield

Aïda, Scala 2015. Peter Stein, Zubin Mehta.

De Wiener Staatsoper en de Scala in Milaan zijn nu zo ongeveer de thuishaven  van Stein geworden, uiteraard opgeluisterd door de megastars uit de operawereld. In Salzburg produceerde Peter Stein, samen met Riccardo Muti, een door het publiek luid bejubelde Macbeth, en nog meer internationale aandacht trok zijn Don Carlo in 2013, met Jonas Kaufmann in de titelrol. Deze productie, die later werd overgenomen door La Scala, was niet wat wij gewend waren van de anders altijd zo precies werkende Stein: een fut- en fantasieloze personenregie in een saaie, kleurloze scenografie van Ferdinand Wögerbauer. Hetzelfde gold voor de Aïda in La Scala, waar Stein tevergeefs probeerde om twee eerdere Zeffirelli-producties te doen vergeten en het ballet na de Triomfmars schrapte. Zijn schampere opmerkingen over Zeffirelli, die in hetzelfde huis zo veel succesvoller was geweest, waren niet bepaald gentlemanlike.

Peter Stein
Macbeth, Salzburg 2011, Peter Stein. ©Silvia Lelli

Veel geslaagder waren de producties van Schuberts Fierrabras, in de stijl van het licht- en schaduwspel, en van Dmitri Sjostakovitsj’ De Neus (Zürich), later een van de grote successen in het door crisis geteisterde operahuis te Rome.  Zijn liefdevol geregisseerde Zauberflöte, met jonge zangers van de Accademia della Scala, overtuigde ook.

De vertegenwoordigers van het regietheater blijven Peter Stein verachten voor het verraden van zijn oude idealen en beschouwen hem als een afvallige. Niet veel regisseurs zijn actief in de stijl van Stein, maar het operapubliek staat meestal positief tegenover zijn producties en zangers werken graag met hem.

Over het regietheater heeft Stein een uitgesproken mening: “Wees heel voorzichtig, als het onconventionele theater, het mooiste wat er is, een conventie wordt, want dan zit je in de val. Een val waar je niet uitkomt en die slechts tot zelfbevlekking leidt.”

 

Marco Ziegler

We like to get in touch with our readers. Comments and remarks are most welcome! (See below.)

4 1 stem
Artikelbeoordeling
Marco Ziegler
Marco Ziegler

REVIEWER

Marco Ziegler, based in Zürich, went to the opera from the age of 10 and has a keen eye and ear for the developments of the last few decades. Favourite genre: Italian Opera. Favourite operas: Aida, Don Carlo and La Forza del destino.

Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties