Uit het dagboek van een operahamster

Enkele jaren geleden, slenterend door een boekenwinkel, werd mijn aandacht getrokken door een boek van Michael Foley met de titel “Absurde overvloed”. Op de voorpagina een enorme verkeersopstopping op een autobaan van wel twintig rijvakken (zie afbeelding). Ik zag meteen de overvloed op andere vlakken dan het wegverkeer en kocht het boek om er meer over te ontdekken.

You can have any review automatically translated. Click the Google Translate button (“Vertalen”), which can be found at the top right of the page. In the Contact Page, the button is in the right column. Select your language at the upper left.

Het boek belicht inderdaad heel wat facetten van ons dagelijks leven, o.a. ons koopgedrag, maar waar ik toen specifiek aan dacht, mijn met vinylplaten, cd’s, dvd’s e.a. volgepropte kasten, komt in het boek gewoonweg niet aan bod. Tijd om daar eens iets over te vertellen.

Absurde overvloed
Michael Foley, "Absurde overvloed".

Ik ben wat men pleegt te noemen “een ouwe lul”. De eerste plaat die ik als jongeling ooit kocht was nog een 78-toeren schellakplaat. Dit om duidelijk te maken hoever ik in de tijd kan teruggaan en welke media-evolutie ik heb meegemaakt.
Het is bij één 78-toerenplaat gebleven want de 45-toerenplaatjes waren in opmars en voor wie iets dieper in zijn portemonnee wou tasten: de langspeelplaten. Die draaien op een vreemde snelheid van 33⅓ toeren per minuut. Blijkbaar om op 3 minuten juist 100 toeren te bereiken.
Zo’n langspeelplaat kostte in de jaren ‘50 van de vorige eeuw 375,- Belgische Franken (ca. 9 euro). Faust van Gounod met het legendarische trio Nicolai Gedda, Victoria de Los Angeles en Boris Christoff, stond bovenaan mijn verlanglijstje, maar de opera werd uitgesmeerd over 4 platen en kostte de ronde som van 1.500 BEF. Het was even wikken en wegen alvorens ik in 1957 de knoop doorhakte, want de uitgave vertegenwoordigde circa de helft van mijn netto maandloon!

Charles Gounod,  FAUST. Scène de l’Église. Boris Christoff, Victoria de los Angeles.

Maar de evolutie stond niet stil. Vanaf 1960 was er “Stereophonic Sound”. Niet veel duurder, maar het geluid was aanmerkelijk beter, dus, de mooie mono-collectie die je vergaard had, kon je weer opnieuw opbouwen.
Na het succes van Stereo, trachtte de geluidsindustrie om ons nog de  “Quadraphonic Sound” aan te smeren. Maar dat lukte niet, zo dom was de consument nu ook weer niet.

Quadraphonic Sound – Remember 70’s Quad?

Gelukkig kwamen er discotheken en ook bandopnameapparaten en cassetterecorders. Kopiëren mocht natuurlijk niet, maar waartoe dienden dan die kanjers van Revox taperecorders en die gesofisticeerde Nakamichi cassetterecorders die van een prullerige musicassette een hi-fi drager maakte? Dat werd sowieso een kast apart.

En dan plots, een dikke tien jaar later: de videorecorder. Dat was natuurlijk een pluspunt voor elke operaliefhebber. Nu kon je een opera ook thuis zien in plaats van die enkel te beluisteren! Helaas in een armzalige beeldkwaliteit en ook het geluid ging erdoor achteruit. Toch nog goed voor een extra kast.

In 1983 kwam de Compact Disc. Dat was pas een revolutie! De geluidskwaliteit was stukken beter. Het was een pak duurder maar het versleet niet. Na een paar jaar was er in platenwinkels geen enkele vinylplaat meer te bespeuren. Dus nogmaals de collectie opbouwen. Een kleiner medium, dat betekende niet meteen een kleinere kast, want het aanbod was enorm en verleidelijk.

Bizarre Overvloed
Record Store Day at Amoeba in Los Angeles.

In 1995 was het de beurt aan de DVD. Die verving in een mum van tijd de stuntelige videocassettes. Het courante operarepertoire was al vlug in verschillende uitvoeringen te krijgen en ook vroegere rariteiten werden nu plots gemeengoed. Je zag al vlug door het bos de bomen niet meer. Wij kwamen niet meer toe met één extra kast. De Blu-ray verscheen in 2008 en is een herhaling van hetzelfde scenario.

De computer en internet brachten soelaas, alleszins wat de aanschaf van kasten betreft. Een externe harde schijf van enkele terabytes vraagt bijna geen plaats en stockeert zoveel opera-video’s als een wandkast vol DVD’s. Het aanbod werd echter groter, véél groter. OperaVision, Arte Concert, YouTube, OperaonVideo e.a. bieden je gratis opnames aan in prima kwaliteit waarvoor je vroeger in de winkel een pak geld moest neertellen. De tijd ontbreekt om al de interessante nieuwigheden te zien of te beluisteren.

Er wordt ook minder zorg besteed aan de opnames. Alles wordt “live” opgenomen. De balans tussen zangers, koor en orkest is soms ver te zoeken. Waar is de tijd van producers als John Culshaw en perfecte studio-opnames als deze van Solti’s Ring des Nibelungen  ?

Wat is de conclusie van heel dit verhaal?
Jongeren beseffen het niet, maar wat nu op YouTube zomaar voor het grijpen ligt (=downloaden), was ooit iets waard, veel waard.
Er was een tijd dat er slechts twee integrale versies van Rigoletto in de winkels te vinden waren, één met Maria Callas, één met Renata Tebaldi. Idem voor La Bohème, Madame Butterfly en andere repertoirewerken. Slechts één Forza del Destino. Van Händel kende de doorsnee operaliefhebber Julius Caesar en de Water Music. Had hij nog andere opera’s geschreven? Ah ja, Xerxes, maar daar wordt enkel het largo van gespeeld.

Een plaat die een flinke portie van je maandloon gekost had, werd met liefde behandeld, meermaals beluisterd. Operavideo’s krijg je nu gratis in de schoot geworpen en worden in de wachtrij geplaatst om bekeken te worden. Elk op zijn beurt en slechts één keer, want de andere wachten. Wat neem je daar tenslotte nog van mee? En in hoeverre is je geheugen nog in staat om het een en ander grondig op te slaan?
Absurde overvloed! En wat die kasten betreft, daar moeten wij Karl Marx gelijk geven: eigendom is ballast.

Guillaume Maijeur


0 0 stem
Artikelbeoordeling
Willy Maijeur
Willy Maijeur

REVIEWER

Founder of Opera Gazet (1991). Reviewer. Preference for the German repertoire, especially for the composers Wagner, Richard Strauss and Mozart.

Abonneer
Laat het weten als er
guest
1 Reactie
Oudste
Nieuwste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
fred
fred
2 maanden geleden

een rigoletto met Tebaldi?!? Nou daar wil zelfs ik nog wel wat geld voor neerleggen