Wij moeten u meteen bekennen: wij staan zeer sceptisch tegenover elke andere uitvoering van opera dan die welke in een (liefst oud) operagebouw plaatsvindt. Mét een genummerde plaats. “Vrije placering” is ons een gruwel (op tijd zijn om een mooie plaats te bemachtigen, hoe oncomfortabel), evenals “bijzondere locaties”, zoals schuren, weilanden, bossen en parken: akoestiek van lik-me-vessie, en mensen met picknickmanden en een luidruchtige, levende kroost.  Ook de in huiselijke kring bekeken dvd mist elke glamour (en kwaliteit; naar een beeldscherm staren [schrikwekkende close-ups!] is eigenlijk geen operabelevenis), en heeft altijd iets treurigs.

 

You can have any review automatically translated. Click the Google Translate button (“Vertalen”), which can be found at the top right of the page. In the Contact Page, the button is in the right column. Select your language at the upper left.

 

LA VOIX HUMAINE/ L’HEURE ESPAGNOLE
La voix humaine (1958), opera in één bedrijf van Francis Poulenc (1899 – 1963), gebaseerd op het gelijknamige toneelstuk van Jean Cocteau (1889 – 1963).
L’heure espagnole (1911), opera in één bedrijf van Maurice Ravel (1875-1937), libretto van Franc-Nohain (1872-1934), gebaseerd op Franc-Nohains gelijknamige toneelstuk uit 1904.
Opera Zuid. Gestreamde première, 14-11.

Notice: Undefined variable: ssr_html in /var/www/html/wp-content/plugins/shortcode-star-rating-master/shortcode-star-rating.php on line 208

Notice: Undefined variable: ssr_html in /var/www/html/wp-content/plugins/shortcode-star-rating-master/shortcode-star-rating.php on line 208

La voix humaine
Elle: Talar Dekrmanjian, sopraan

L’heure espagnole
Torquemada: Gilles Ragon, tenor
Concepción: Romie Estèves, sopraan
Gonzalve: Peter Gijsbertsen, tenor
Ramiro: Michael Wilmering, bariton
Don Iñigo Gomez: Alexandre Diakoff, bas

Muzikale leiding: Karel Deseure
Orkest: philharmonie zuidnederland
Arrangement La voix humaine: Amavry Du Closel
Arrangement L’heure espagnole: Klaus Simon
Regie: Béatrice Lachaussée 

Muziek:
Regie:

Wij bezoeken wel eens het Tuschinski-theater, als er heel speciale operaproducties te zien en te horen zijn. Geluids- en beeldkwaliteit vallen altijd tegen, te hard, te zacht, niet synchroon etc. etc.; intimiderende, reusachtige close-ups, en een hysterische interviewster (de MET) in de pauze. Wel is het aan de andere kant genoeglijk om op zo’n Tuschinski-soiree met een aantal gelijkgestemden te verkeren en met een glas champagne in de hand een totaal mislukte casting of een opera-ster over de hekel te halen die over haar/zijn houdbaarheidsdatum heen is.

Maar aangezien nood, in de vorm van de huidige sprinkhanenplaag, wetten breekt, togen wij op 14 november naar de première van de double-bill La voix humaine / L’heure espagnole van Opera Zuid. Deze première vond plaats in bioscoop (!) Royal Theater in het altijd innemende Heerlen. Opera Zuid had de Zürich-formule toegepast; beide operaatjes werden uitgevoerd in Maastricht, en in real time gestreamd naar Heerlen.

L'heure espagnole
Talar Dekrmanjian (ELLE) @Joost Milde

Tenminste, dat dachten we…

L'heure espagnole
Talar Dekrmanjian (Elle) @Joost Milde

Want onze minister-president kwam op 3 november met het bericht dat ook bioscopen twee weken dicht moesten vanwege onder stoelen gesignaleerde sprinkhanen. Daar ging ons reisje naar mooi en gezellig Heerlen. Er kwam een, voorlopig eenmalige, livestream via classicnl. Uw recensent moest de voorstelling dus bijwonen in zijn woonkamer, via het gestreamde televisietoestel. Gezien het  hierboven opgehemelde primaat van Het Operahuis, een duidelijk geval van “karma”, hetgeen vroeger bij eenvoudige werklieden  “lekker puh” of “boontje komt om zijn loontje” heette. Dus indachtig Oscar Wilde’s “Art is the most intense form of individualism that the world has known” installeerden wij ons in onze gemakkelijk stoel, frontaal voor het televisietoestel dat recentelijk nog een grote beurt kreeg via de louterende consumptie van The Exorcist. Een Limburgs biertje ter rechterzijde (dat dan weer wel) en Jordanese leverworst ter linker. Let the games begin!

Bij andere double-bills dan Cav/Pag schrijft het Moderne Levensgevoel voor dat er een verband is tussen de twee opera’s. Voor regisseur Béatrice Lachaussée was dat geen probleem: de twee eenakters vormen twee zijden van dezelfde medaille, want “in beide opera’s staat de emotionele ontwikkeling van een vrouw centraal”. Als wij onze altijd met enthousiasme gedragen Mensen-van-Nu bril toch even afzetten, zien  wij heel wat anders: namelijk 1) een dame die een ernstig blauwtje loopt en 2) een John Lanting-achtige overspelkomedie. Maar, en wij realiseren ons dat heel goed, steeds meer opera’s gaan over “emotionele ontwikkeling”; een double-bill La Traviata / Manon Lescaut is, gezien de emotionele ontwikkeling van Violetta en Manon, in de nabije toekomst niet ondenkbaar – als u daar even tijd voor vrij maakt. Geen ingrijpender emotionele ontwikkeling dan het tijdige met het eeuwige verwisselen in woestijn of tbc-ledikant.

In La voix humaine brengt de sopraan, Elle (Zij), zo’n 40 minuten door aan de telefoon. Soms is ze in gesprek met haar minnaar, dan weer is ze in de weer met allerlei telefoon-gehannes. Een ouderwetse telefoon, met toestel, hoorn en haak, werkt dramatischer overigens veel beter dan het in deze productie gebruikte mobieltje. Er is nog zo’n korte opera waarin de telefoon een belangrijke rol speelt, The Telephone van Menotti, maar Cocteaus tekst van La voix humaine is aanzienlijk ernstiger van aard, en gaat over verlatingsangst, jaloezie, depressie en zelfmoord.

Het tweede deel van de double-bill, L’heure espagnole, was reden tot grote vreugde. De muziek van Ravel heeft toch een grotere genoeglijkheidsgraad dan die van Poulenc, maar daspusoonluk. De opera speelt oorspronkelijk in Toledo, waar de  functie van Gemeentelijk Klokkencontroleur is toebedeeld aan klokkenmaker Torquemada. Hij  heeft dus bezigheden buitenshuis, en dat biedt zijn vrouw Concepción de gelegenheid er een vrijmoedig liefdesleven op na te houden. Ze heeft vandaag weer zo haar plannetjes, maar die worden gedwarsboomd door postbesteller Ramiro, die zijn horloge komt laten repareren. Concepción laat Ramiro namelijk weten dat hij maar even moet wachten tot Torquemada terug is. Ramiro maakt zich nuttig door een grote klok naar Concepcións kamer te verplaatsen, zodat beoogde minnaar Gonzalve zich daarin kan verstoppen. Gonzalve is echter meer geïnteresseerd in poëzie dan in Concepción, tot wrevel van de laatste. Een tweede potentiële minnaar, de bankier Don Inigo Gomez, komt binnen en verstopt zich in een koekoeksklok. Als Torquemada terugkeert in zijn winkel, vindt hij Gonzalve en Don Inigo ieder verborgen in een klok. Chantabel ijzer dient gesmeed te worden als het heet is, dus Torquemada doet goede zaken met beide heren. Concepción is ondertussen nogal verkikkerd geraakt op besteller Ramiro, en ze verheugt zich op de volgende postbestelling. Tot slot wordt gezamenlijke zang aangeheven om de moraal over het voetlicht te brengen: je hebt minnaars in alle soorten en maten, maar The Postman Always Rings Twice.

 

Opera buffa

Deze korte opera, volgens Ravel zelf refererend aan de Italiaanse opera buffa, is geestig en elegant. En dat heeft Opera Zuid ten volle begrepen. Peter Gijsbertsen vertolkte op sublieme en oerkomische wijze de rol van dichter Gonzalve, die verslaafd is aan rijmelarijen. Met tenorale melodieusheid, maar vooral met een dosis  magistrale humor. Een genot om Gijsbertsen in actie te zien. Ook de overige rollen waren goed en kleurrijk bezet, waarbij bariton Michael Wilmering in de rol van de gespierde Ramiro onzes inziens wel iets meer baritonale volheid mocht laten horen.  Romie Estèves  bleek alles in huis te hebben om een volwaardige Concepción neer te zetten, hoewel haar acteren misschien iets te karikaturaal was voor een mannenverslindster. De regie was een feest: zeer speels en geestig. Wij waren uitermate verheugd vele, prachtig uitgelichte klokken te zien, en geen “temporeel concept” of enige andere schabouwelijke regisseursoprisping.

Poulenc schreef deze opera voor de sopraan Denise Duval, die de rol van Blanche de la Force had gezongen in de Parijse première van Dialogues des Carmélites. In de productie van Opera Zuid was de Syrisch-Armeense Talar Dekrmanjian de sopraan van dienst; zij wist de geleidelijke desintegratie van “Elle” uitstekend te treffen. We zagen een wanhopige persoon die zich aan strohalmen vastklampt. Met haar vloeiende, kleurrijke stem en onberispelijke dictie wist Dekrmanjian uitstekende invulling te geven aan haar rol.

Ondanks de fraaie lyrische momenten is er in deze Poulenc-opera qua “mooie muziek” (een volkomen achterhaald begrip natuurlijk) weinig te beleven. Veel recitatief en geen aria’s. De regie was adequaat maar weinig opzienbarend, en of we over dat laatste moeten treuren, is nog maar de vraag. Het decor (bank, wastafel, verhuisdozen) straalde in ieder geval op adequate wijze een hele hoop  uitzichtloosheid uit.

L'heure espagnole
Romie Estèves (Concepción), Peter Gijsbertsen (Gonzalve) @Joost Milde
L'heure espagnole
Romie Estèves (Concepción) @Joost Milde

Omdat de première live plaatsvond in het huistheater van Opera Zuid aan het Malpertuisplein, had men ervoor gekozen voor beide partituren een aangepast arrangement voor kamermuziekensemble te laten maken. Hep elk nadeel se voordeel? Zeker wel, de door corona geforceerde gereduceerde orkestbezetting opent vaak onvermoede klankwerelden. Zoals mijn collega Robert Levine al schreef over de Fidelio in Garsington, lijkt een kleine bezetting meer dan eens “all we need”. De afgeslankte orkestratie stelt ons vaak in staat te horen wat we normaal gesproken missen. Er wordt veel onthuld en weinig gemist, en dat gold ook voor de vakbekwame arrangementen van beide partituren van La voix humaine en L’heure espagnole voor een kamermuziekensemble van ca. 15 musici. Én voor de lucide uitvoering door de fantastisch spelende philharmonie zuidnederland onder muzikale leiding van de niet minder fantastische Karel Deseure.

Opera Zuid bewees weer eens over artistieke meesterhand te beschikken.

Olivier Keegel
15 november 2020
We like to get in touch with our readers. Comments and remarks are most welcome! (See below.)

4.5 2 stemmen
Artikelbeoordeling
Olivier Keegel
Olivier Keegel

CHIEF EDITOR AND REVIEWER

Bellini, Donizetti. Tito Schipa, Fritz Wunderlich, Ileana Cotrubas. Stefano Mazzonis di Pralafera, Laurence Dale. Certified unmasker of directors’ humbug.

Abonneer
Laat het weten als er
guest
2 Reacties
Oudste
Nieuwste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
trackback

[…] niet en dat het ondanks de nodige restricties veel beter kan bewijst de recente uitzending van La voix humaine / L’heure espagnole door Opera Zuid. Jammer toch dat het zelfs in deze benarde tijden weer de regisseurs zijn die roet in het eten […]

Ad Middendorp
Ad Middendorp
3 dagen geleden

Een romantische schuilnaam die de nieuwsgierigheid prikkelt. Een libretto in spé wellicht?