Op 16 maart jongstleden zou Mahagonny (Aufstieg und Fall der Stadt –) in het Amsterdamse Muziektheater in première zijn gegaan, ware het niet dat er ten gevolge van het Carnaval, dat éénjaarlijkse narrenfestival waar de inwoners der Generaliteitslanden Limburg en met name Brabant “helemaal los gaan”, er een epidemische builenpest over het land trok met als gevolg een nijpend tekort aan wc-papier en een ophokplicht die de culturele en vooral ook de horecasector geheel stillegde. Het sluiten van café-achtige ruimtes ontregelde ons nogal, het missen van Mahagonny aanzienlijk minder.

 

 

 

You can have any review automatically translated. Click the Google Translate button (“Vertalen”), which can be found at the top right of the page. In the Contact Page, the button is in the right column. Select your language at the upper left.

Weill en zijn American Dream

Deze satirische musical heeft haar promotie tot opera mogelijk te danken aan de omstandigheid dat de scheppers aan de goede kant van de geschiedenis belandden, want antinazi. Het duo gevormd door componist Weill en librettist Brecht werd om voor de hand liggende redenen nooit uitgenodigd op de feestjes in Hitlers vakantieverblijf te Berchtesgaden. Een Jood en een Marxist, typische vertegenwoordigers van de cultureel interessante maar desalniettemin tot ondergang gedoemde Weimarrepubliek (1918-1933), een dergelijk duo, een internationale sensatie in de jaren twintig van de vorige eeuw, was bij uitstek een doelwit van de nazi-onderdrukking. In maart 1933 vluchtte Weill naar Parijs en niet lang daarna naar Amerika. Later herinnerde hij zich: “Lenya  [Lotte Lenya. OG] en ik kwamen hier in 1935 en werden meteen verliefd op dit land; mijn succes hier is vooral te danken aan het feit dat ik onmiddellijk een zeer positieve en constructieve houding aannam ten opzichte van de ‘American Way of Life’ en de culturele mogelijkheden in dit land.” Weill als pleitbezorger van de American Dream – ach ja, het is maar net hoe het uitkomt.

Mahagonny
Actueel en schurend muziektheater bij ROH. ©Alastair Muir

Weill, de namaak-Strauss

Het duo Weill-Brecht voltooide de opera (laten we het maar op “opera” houden) in 1929, en dat ging bepaald niet in maatschappijkritische harmonie. Kort gezegd, Brecht zag hun werkstuk als kritiek op het kapitalisme, Weill legde de nadruk meer op de alom tegenwoordige hebzucht van de mens. In de altijd weer boeiende discussie rond prima la musica dopo le parole koos Brecht voor de woorden, en, verrassenderwijs,  Weill voor de muziek. Het moddergooien tussen de twee linkse rakkers kon beginnen, als vormden zij een CPN avant la lettre; Brecht noemde Weill “een namaak-Richard Strauss.” Na “Mahagonny” kwam het nooit meer echt goed tussen de heren.

Mahagonny
Bertold Brecht, bewonderaar van Walter Ulbricht

“Leve de Sovjet-onderdrukking”

Sommigen proberen ons op de mouw te spelden dat Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny niet meer was dan een uitwerking van het Mahagonny Songspiel (1927) waarmee Weill en Brecht veel succes hadden. De muziek in het Mahagonny Songspiel is echter experimenteler, atonaler dan de latere opera, waarin het harmonische idioom al vooruitloopt op de Broadway-musicals die Weill later zou componeren. In Mahagonny (de opera) zijn operazangers vereist die ook met populair repertoire uit de voeten kunnen. Librettist Brecht staat met zijn ‘dialectisch theater’ aan de wieg van de Regietrash die wij nu al decennia lang over ons heen gestort krijgen. Brecht  was overtuigd marxist, en wilde zijn publiek “aan het denken zetten”, een riedel die zich met de hardnekkigheid van het Coronavirus onder operaregisseurs, -intendanten en -publiek heeft verspreid. Volgens DNO  toont Brecht ons “een consumptiemaatschappij waarin de gevolgen zichtbaar worden van het consequent doorzetten van het politieke gedachtengoed dat we nu kennen als het neoliberalisme.” De bekende DNO-kletspraat. Een anachronistische  terminologie en een  clichématige versimpeling, met de neoliberale kapitalist met hoge hoed en gouden horlogeketting in het achterhoofd. Het door Brecht gepropageerde “nadenken over maatschappelijke verhoudingen” diende trouwens wel in de door hem gewenste richting te geschieden. Hij was een vurig aanhanger van het dictatoriale, communistische Oost-Duitsland, en toen DDR-arbeiders in 1953 in Berlijn tot een volksopstand kwamen, schreef Brecht een open brief aan DDR-dictator Walter Ulbricht, en gaf hij “georganiseerde fascistische elementen uit het Westen” de schuld van de opstand. Een paar dagen later schreef hij een artikel in de krant Neues Deutschland waarin hij de gewelddadige interventie van de Sovjets uitbundig prees: “Alleen dankzij de snelle en zorgvuldige interventie van de Sovjettroepen zijn deze pogingen [tot opstand tegen de Oost-Duitse dictatuur] tenietgedaan.”

Dat u even weet wie u voor u heeft.

Mahagonny
Operacomponist Kurt Weill

Het verhaaltje van Mahagonny is een onlogisch samenraapsel van vluchtige, onsamenhangende fantasieën dat niet tot een logisch momentum leidt. Drie misdadigers worden door de politie achtervolgd: de weduwe Begbick, Mozes en Fatty. Mevrouw Begbick weet nog wel een fijn plekje: de stad Mahagonny, die zeer populair wordt. Prostituees, onder wie een zekere Jenny, en de bemiddelde houthakkers Jim, Jake, Bill en Joe arriveren, en Jenny wordt door Jim uitverkoren. Bemiddelde Houthakker huwt Prostituee. Kán het actueler en “neoliberaler”? Het begint te rommelen in Mahagonny. Er treden allerlei vormen van narigheid op, maar een dreigende zondvloed  heeft de stad der zonden overgeslagen. Mazzel! De inwoners begeven zich over aan neoliberale vormen van liederlijkheid waar Sodom en Gomorra nog een puntje aan konden zuigen

De burgers zijn gelukkig – niets kan hen meer schaden. Ze genieten van hun gulzigheid, gokken op neoliberale bokswedstrijden en zetten het dag en nacht op een zuipen. Kan niet ongestraft blijven, Brecht heft het vermanende vingertje. Vooral de genoemde Jim is de pineut. Hij wordt in de gevangenis gezet. Hij hoopt dat de zon nooit meer zal opkomen (get real, sucker!) want de zonsopgang betekent de galg voor hem. En wat had Jim dan op zijn kerfstok? Hij kon niet betalen voor de whisky die hij weggeklokt had. Types die hun caférekening niet kunnen betalen, wij van Opera Gazet hebben er ook een intense afkeer van. Jim heeft nog wat zaakjes te regelen voordat hij terecht gesteld wordt. Hij laat zijn weduwe niet onverzorgd achter en doet Jenny over aan zijn vriend Bill. Netjes. Na Jims dood krabben de inwoners van Mahagonny zich toch eens achter de oren. Is de neoliberale dollar, waar wij zo gek op zijn, niet onze God geworden?  Onze enige waarde in ons miserabele leven?

Moraal: je kunt voor geld een prachtige hond kopen, maar niet het kwispelen van zijn staart.


Welke solisten hebben we gemist? De redelijk bejaarde Doris Soffel bijvoorbeeld, en de eveneens niet meer piepjonge Sir Willard White, als kapitalistische boeven van wie de gemiddelde leeftijd menig rechercheur van bureau Bijlmer zal doen verzuchten: “Geef mij zo’n criminele organisatie!” Missen doen we zeker de Amerikaanse Lauren Michelle, in 2015 prijswinnares tijdens de BBC Cardiff Singer of the World competitie. Tijdens het “Gala Concert with Young Artists” met Plácido Domingo zong zij “Dis moi que je suis belle” (Thaïs, Massenet). Een aansporing die naar onze mening volkomen overbodig is.

Van Hove mikte bij zijn regie, ik lees dat in de DNO-documentatie, op de door Brecht voorgestane vervreemding van het “episch theater”:  het publiek mag zich niet verliezen in het verhaal, maar dient zich niet-aflatend te realiseren dat het wordt uitgebuit door Shell en Unilever. Een hopeloos achterhaald “concept”, want vanaf het moment dat de regisseursmaffia het voor het zeggen kreeg, heeft de modale operaliefhebber überhaupt nooit de kans gekregen “zich in het verhaal te verliezen”. En sinds Sjef van Oekel    is elke eenvoudige boerenlul op paradoxale wijze vertrouwd met het verschijnsel “vervreemding”. Wie zich eens echt lekker wil laten vervreemden gaat niet (nu: kan niet) naar de operazaal, waar de vervreemding de oubollige norm is geworden, maar begeeft zich met een keppeltje op naar de Eurabische wijken in Amsterdam, Brussel en Parijs. Grote kans op een uniek moment van vervreemding. Met blijvend aandenken.

Uit consumentenopzicht ervaren wij het annuleren van Mahagonny niet als een onoverkomelijke ramp. Noch de inmiddels knullige thematiek, noch het muzikaal idioom van Weill kan ons buitengemeen boeien.

Verlangt u in uw opgehokte staat naar een vermakelijk stukje “vervreemding”, sier uw dag dan op met onderstaand filmpje. Een lust voor oog, oor en ziel.

Olivier Keegel

0 0 stem
Artikelbeoordeling
Olivier Keegel
Olivier Keegel

CHIEF EDITOR AND REVIEWER

Bellini, Donizetti. Tito Schipa, Fritz Wunderlich, Ileana Cotrubas. Stefano Mazzonis di Pralafera, Laurence Dale. Certified unmasker of directors’ humbug.

Abonneer
Laat het weten als er
guest
11 Reacties
Oudste
Nieuwste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
Willy
Willy
6 maanden geleden

Een recensie over een voorstelling die niet heeft plaatsgevonden. Ik zou er nooit aan gedacht hebben, maar het kan dus, en zelfs zeer goed. Proficiat Olivier en vrolijk Pasen ondanks het feit dat je in je kot moet blijven.

Ad Middendorp
Ad Middendorp
6 maanden geleden

Waar “Mahagonny” misschien zou teleurstellen, doet je samenvatting dat in ieder geval niet. Hier en daar wat kort door de bocht, maar dat mag want het zijn de kruiden die de smaak maken.
Nu nog een componist die een biertje lust en we hebben “Mahagonny Revisited”
Ga zo door. Olivier, je bent kennelijk nog ongebroken.

Henk Kreukniet
Henk Kreukniet
6 maanden geleden

Een geweldig stuk Olivier! Met grote interesse en een brede glimlach gelezen,heerlijk. Reeds !!

Hans Nieuwenhuis
Hans Nieuwenhuis
6 maanden geleden

Dit artikel maakt opnieuw duidelijk wat een weerzinwekkende en meelijwekkende figuur de heer Keegel is. Ook zijn verhaal over een De Nationale Opera medewerker die anoniem moet blijven omdat hij anders zijn werk verliest, is al eerder door Keegel opgevoerd. Het is goed om nogmaals te melden dat het Keegel vrij staat kaarten aan te schaffen voor iedere voorstelling van de De Nationale Opera maar dat de persafdeling van De Nationale Opera hem geen GRATIS kaarten meer verschaft. Er is geen sprake van dat hij geen toegang meer heeft tot het Muziektheater. Maar na dit artikel vol vileine achterklap kan… Lees verder »

Willem
Willem
6 maanden geleden
Antwoord aan  Hans Nieuwenhuis

@Hans, laat met raden, GL of D’66 stemmer. Die vertellen altijd wat andere moeten doen! Dit na de slot regel!

Roy Hoever
Roy Hoever
6 maanden geleden
Antwoord aan  Hans Nieuwenhuis

Geachte heer Nieuwenhuis,

Het ware nuttig als uw openingszin was gevolgd door enige onderbouwing, gebaseerd op het onderhavige artikel.
Ook ‘vol vileine achterklap’ had enige duiding kunnen gebruiken.
Het menselijk brein is tot zeer veel in staat maar hoe u uit dit artikel verwantschap met politieke stromingen kunt destilleren is mij een raadsel.

Zit u misschien vast in een politiek-correcte bubbel?

Ad Middendorp
Ad Middendorp
6 maanden geleden
Antwoord aan  Hans Nieuwenhuis

Beste Hans,
Ik hoop, dat je ondanks al je zorgen en ergernissen in deze boze wereld, toch nog af en toe van de opera
kunt genieten. Vr. Gr., Ad.
P.S. Ik weet uit betrouwbare bron, dat de heer Keegel een jaarabonnement heeft.