Brieven in de opera. Deel 4.

Brieven in de opera. De brieven die wij ontvangen.
D
eel 4 en slot.

You can have any review automatically translated. Click the Google Translate button (“Vertalen”), which can be found at the top right of the page. In the Contact Page, the button is in the right column. Select your language at the upper left.

BRIEVEN IN DE OPERA.

De brief van Geneviève in de eerste akte van Pelléas en Mélisande is een voorbeeld van lyrische declamatie. Het is een korte brief, maar toch niet eenvoudig te interpreteren. Golaud schrijft aan zijn halfbroer Pelléas dat hij Mélisande ontmoet heeft, dat ze zes maanden geleden zijn getrouwd en dat hij van plan is terug te keren naar het Koninkrijk Allemonde, indien Arkel (de grootvader van Golaud), die hoopte op een andere relatie voor zijn kleinzoon, zijn toestemming geeft. Geneviève, de moeder van Golaud en Pelléas, leest de brief voor aan de blinde koning (Arkel).Om de mysteries rond de jonge vrouw te illustreren, verpakt het orkest de evocatie van het personage in onrustige harmonieën. : « Je ne sais ni son âge, ni qui elle est, ni d’où elle vient / et je n’ose pas l’interroger, car elle doit avoir eu une grande épouvante ». : “Ik ken haar leeftijd niet, ik weet niet hoe oud ze is, noch wie ze is, noch waar ze vandaan komt / en ik durf het haar niet te vragen, want ze moet iets vreselijks hebben meegemaakt”. De mezzosopraan die de rol van Geneviève vertolkt, moet niet alleen monotonie maar ook overdramatische expressie, banaliteit en ongebreidelde variëteit van registers vermijden. Debussy noteerde “eenvoudig en gematigd”. De articulatie van de Franse tekst moet perfect zijn, de zanglijn steeds ondersteund en natuurlijk zonder aan de verleiding van “Sprechgesang” toe te geven. De waardige en sobere, ontroerende en terughoudende Geneviève die zich aan deze voorschriften houdt, weigert goedkope effecten te gebruiken en richt zich meer op het karakter en de sfeer van de opera tijdens haar korte optredens. Van dat type Geneviève zijn er niet veel, Dit zijn er drie: Rita Gorr, Sylvie Brunet-Grupposo, Lucile Richardot. Fraaie zang en dramatische efficiëntie gegarandeerd.

Een fragment van zeldzame schoonheid, een moment van intense emotie, is de aria van Charlottes brieven, in Massenets Werther. Op kerstavond herleest Charlotte, die in het geheim liefde voor Werther heeft opgevat, de briefjes die hij haar sinds zijn gedwongen vertrek heeft gestuurd (“Hoe heb ik de droevige moed kunnen opbrengen om opdracht te geven tot deze ballingschap en dit isolement?”). Deze toevlucht in de brieven kristalliseert de hartstocht van de jonge vrouw die haar gevoelens niet langer voor zichzelf kan verbergen: deze erkenning zal uitmonden in de uiteindelijke bekentenis bij de dood van Werther. De aria is zowel een dialoog met de afwezige geliefde als een monoloog: deze dualiteit geeft het fragment zijn dynamiek en dramatische doeltreffendheid. Door de twee geliefden met elkaar te laten spreken, heft de scène de scheiding op tussen de twee lichamen, tussen de twee harten.

Debussy. Pelléas et Mélisande. “Voici ce qu’il écrit à son frère Pelléas ( Je ne sais ni son âge, ni qui elle est, ni d’où elle vient)”. Sylvie Brunet-Grupposo.

Het voorlezen van de eerste brief eindigt met de drievoudige herhaling van “seul” (“alleen”), luguber rijmend op “linceul” (“lijkwade”).

Anna Netrebko. “Vieni! t’affretta!” Macbeth (brief gelezen door sopraan).

In de tweede brief weerklinken in de lichte en stralende orkestklanken en in de levendige stem “de vrolijke kinderkreten” die de gedeelde herinneringen aan gelukkiger dagen doen herleven. De tragische derde brief, die eindigt met het onheilspellende “Gij zult beven” in de laagste noten van het register van de mezzosopraan, lijkt een zelfmoord aan te kondigen. Het eerste woord van de aria is de voornaam van Werther, een van de laatste woorden is de naam van Charlotte, alsof het paar werd gevormd in de uitwisseling van pijn. Een zielsgemeenschap gevormd door de emotie die door de één wordt overgebracht en door de ander wordt ervaren, lijkt de diepe betekenis te zijn van deze aria, een van de hoogtepunten in de composities van Massenet.

Joyce DiDonato

De Franse componist had reeds een briefaria gecomponeerd in Manon: Des Grieux schrijft aan zijn vader over zijn ontmoeting met het jonge meisje, een aria die wij reeds noemde in het tweede deel van onze serie “Brieven in de opera”. Maar het meer bedaagde register is van een andere aard en heeft minder impact.
Een fantastische Charlotte? De onnavolgbare Joyce DiDonato.

Massenet. Werther, “Air des lettres”. Joyce DiDonato.

Wij besluiten deze verre van volledige inventarisatie van brieven in de opera met een exemplaar dat op een zeer bijzondere status mag bogen. Deze brief wordt niet gezongen, maar gelezen en mondt uit in een explosieve, razende, bijna woeste aria en cabaletta. In Verdi’s opera Macbeth leest Lady Macbeth de brief van haar man met de voorspelling van de heksen: “Nel di della vittoria io le incontrai.” De aria die volgt drukt haar twijfel uit over de vastberadenheid van Macbeth om de macht te grijpen. Zij verzekert hem met klem dat zij een standvastige bondgenoot en een niet aflatende stimulans voor hem zal zijn. De orkestrale inleiding tot de scène bestaat uit vier snelle, stijgende akkoorden, afgetopt door de blazers. De brief wordt soms voorgelezen door de niet op het toneel aanwezige afwezige bariton, maar de vurige stem van de mezzo doet het meestal beter: de  vastberadenheid van de ambitieuze vrouw en haar “Vieni! T’affretta!” Kort daarna worden de dienaren van de hel aangeroepen die “stervelingen tegen de muren duwen”. Misdadige geestdrift wordt opgewerkt (“Or tutti sorgete”).

De brief als samenballing, maar ook als springstof van emoties: dit is misschien wel een goede definitie van elke opera. Luisteren naar Shirley Verrett en Maria Callas zal dit niet tegenspreken. Luisteren naar Anna Netrebko ook niet.

Jean Jordy
09-04-2021

Shirley Verrett. “Vieni! t’affretta!” Macbeth (brief gelezen door bariton).
5 1 stem
Artikelbeoordeling
Jean Jordy

REVIEWER

Jean Jordy, professeur de Lettres Classiques, amateur d'opéra et de chant lyrique depuis l'enfance. Critique musical sur plusieurs sites français, il aime Mozart, Debussy, Rameau, Verdi, Britten, Debussy, et tout le spectacle vivant.

Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties